Niek van Ooijen & Melanie Kranenburg & Maaike Haan, ‘Naasten’

Een strip om niet zomaar naast je neer te leggen.

Meestal levert een strip die in opdracht gemaakt wordt om het brede publiek te bereiken een steriel product op. Men wil een belangrijke boodschap uitdragen en iemand denkt: “We kunnen er een beeldverhaal van maken.” Op zich een goed idee, maar goede strips ontstaan uit passie en niet uit vergaderingen. Als je echter ‘Naasten’ begint te lezen, merk je al snel dat hier passioneel aan gewerkt is. Vanaf de openingsbladzijden waarin een man twee kopjes koffie zet om dan alleen aan tafel te zitten, voel je de betrokkenheid van de auteurs om een beter beeld te geven van de mantelzorgers die hun eigen leven wegcijferen voor hun terminale familielid of partner.

‘Naasten’ is het resultaat van een samenwerking tussen het universitair medisch centrum in Nijmegen en de ArtEZ hogeschool voor kunsten in Zwolle. De strip bestaat uit twee verhalen: Geert die zorgt voor zijn vrouw met uitgezaaide kankers, en Eva die haar vader bijstaat die lijdt aan COPD, een longziekte die ademen moeilijk maakt. Deze bundeling is de masterproef van Melanie Kranenburg (Geert – kleur) en Niek Van Ooijen (Eva – zwart/wit).

Ik zeg bundeling omdat het twee aparte verhalen zijn die beurtelings verteld worden. De keuze om ze afwisselend in één boek te brengen lijkt me vreemd, omdat je als lezer voortdurend een verband of samensmelting van de twee verhalen verwacht dat er tenslotte niet komt, buiten een paar details waarbij het ene hoofdpersonage opduikt in de achtergrond van het andere verhaal. Het onderwerp, mantelzorg, is hetzelfde maar voor de rest hadden dit evengoed twee aparte albums kunnen zijn.

De stripauteurs hebben zich laten leiden door de resultaten van het interviewonderzoek van Maaike Haan van het Radboudumc. De bedoeling van de strip was om buitenstaanders een inkijk te geven in het leven van mantelzorgers. Daar slagen de drie auteurs voor een groot deel in. We zien hoe Geert en Eva hun leven opgeslorpt wordt door de voortdurende bekommernissen, maar ook hoe ze moeilijk hulp kunnen aanvaarden of de zorg even kunnen loslaten. Wat ik echter mis, is waarom ze het doen. Het boek vertelt over de moeilijke momenten, maar er zijn toch ook nog mooie momenten. Zelfs een wandeling door een bomenlaan met bloesems, geeft aanleiding tot depressieve gedachten. Beide verhalen zijn gespeend van enige humor en dat maakt dit boek erg zwaarmoedig. Dat het anders kan, bewees Joris Vermassen een paar jaar geleden al met Het Zotte Geweld, waar een lach kon gevolgd worden door een traan.

Beide auteurs zijn geen technische tekenaars. Een achtbaan van Melanie lijkt wel getekend door een tienjarige en ook de bus van Niek lijkt nergens op. Maar dit is natuurlijk geen strip over rollercoasters of auto’s, nee, het is een verhaal over mensen en hun emoties. En juist daarin excelleren beide stripmakers. Ze weten niet alleen hoe ze menselijke emoties moeten tekenen, ze weten vooral hoe ze striptaal moeten gebruiken om emoties op te wekken. Een blik naar een hoofdkussen met haren op, het ongemakkelijke gesprek aan de koffiemachine met de collega’s, de achtergebleven patiënt die als het ware meereist in het winkelkarretje tijdens de boodschappen. Ze weten de kracht van het beeldverhaal uitstekend te benutten om hun relaas te brengen.

‘Naasten’ is een uitstekend portret geworden van mensen die voor andere mensen zorgen. De initiële bedoeling is dus zeker geslaagd, al mis ik wat relativering en humor. Wat ook duidelijk is geworden, is dat hier twee talenten zijn opgestaan waarvan we in de toekomst zeker nog zullen horen. Cum laude zou ik zo zeggen.

Details Strips
Scenario & Tekeningen & Inkleuring: Melanie Kranenburg
Scenario & Tekeningen: Niek Van Ooijen
Scenario En Idee: Maaike Haan
Uitgeverij: Oogachtend
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
160