Michel Houellebecq, 'In aanwezigheid van Schopenhauer'

Een sleutel op de deur

In 1990 verscheen W.F. Hermans' essaybundel over Ludwig Wittgenstein, wat een interessant licht wierp op de dwarsverbanden tussen diens filosofie en romans als 'Nooit meer slapen' of 'De tranen der acacia's'. Behalve dat literaire aspect vormde het boek tevens een aantrekkelijke introductie op het werk van de Oostenrijkse denker. Want wie poogt voorzichtig aan de slag te gaan met de mentale productie van een aantal beroemde en beruchte filosofen, loopt nogal vaak tegen de spreekwoordelijke muur aan.

Schopenhauer is een filosoof die tijdens zijn bestaan diende op te boksen tegen de toendertijd populairdere Hegel. Met het verstrijken van de tijd is de situatie echter omgekeerd. Schopenhauer laat zich immers kennen via een uiterst toegankelijke taal.

In tegenstelling tot Hermans' essaybundel vormt dit dunne boek geen introductie op Schopenhauer. Houellebecq beperkt zich tot commentaar leveren op de teksten van de Duitse brompot. Het levert een inkijk op in het intellectuele hart van Houellebecqs oeuvre en verklaart ten dele het doen en laten van diens hoofdpersonages.

We herinneren ons Jed Martin, die in 'De kaart en het gebied' hard zijn best deed om te verdwijnen als een druppel in de zee. In 'De wereld als markt en strijd' hunkert Raphael Tisserand dan weer vruchteloos en gefrustreerd naar vrouwelijk gezelschap.

'De wereld mag dan als geheel onaarvaardbaar zijn, dat betekent nog niet dat je geen specifieke minachting voor het leven mag voelen.' Die vitale minachting is naar ons gevoel de motor achter het werk van Houellebecq. Zijn personages modderen een eind weg, proberen te strijden tegen de omstandigheden waarin ze bestaan en vinden (soms) een kort moment van harmonie. Meer is er niet te vinden.

Dat klinkt - net als het werk van Schopenhauer - pessimistisch, maar op de keper beschouwd lijkt het ons een zeer menselijke boodschap.

Nieuwe lezers zal de Fransman met dit werkje niet vinden, wie goed vertrouwd is met het werk van Houellebecq vindt hier echter vast en zeker zijn gading.

Details Non-fictie
In Een Vertaling Van: Martin de Haan
Uitgeverij: Arbeiderpers
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
95