Maria Vlaar, 'Diepe aarde'

Een mens ge kunt daar niet aan uit

Maria Vlaar (1964) is vooralsnog geen bekende naam in de Nederlandse letteren. Na werkzaam te zijn geweest als redacteur bij De Bezige Bij en als adjunct-directeur van het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds, debuteert ze nu met 'Diepe aarde'. Een verhalenbundel die met veel aplomb als tektonische binnenwerelden in verhalen van liefde, verrukking en verlies wordt aangeprezen.

Het opzet is nobel en origineel: alles wat zich onder de deklaag van het dagelijkse bevindt bloot woelen. Hard ploegen en voren trekken in de hoop dat er iets aan de oppervlakte komt dat de lezer in de ban weet te houden. Dat wil zeggen in de traditie van de grootmeesters van het kort verhaal levensechte personages opvoeren, hun psyche doorgronden in een vorm en stijl eigen aan dit genre. Vlaar probeert het met wisselend succes in zeventien verhalen. 

Bepaald geen makkelijke opdracht voor een debutant die per definitie op maximale aandacht uit is. De thema's die in de bundel aan bod komen zijn sterk variërend. Een oude vrouw die herinneringen ophaalt, een koppel dat een schoenmakerij runt, enz.

In 'Denk je dat papa het leuk vindt' gaat het over Yari, een jongen die af en toe door zijn vader wordt geslagen. Als het gezin met vakantie is op Tenerife, wordt de vader door een knap fotomodel terechtgewezen.

'Ze heeft lange bruine benen die onder een blauwgeruit rokje uitsteken. (...) En dan zegt zij: "Je hoeft het niet uit te leggen, dat heeft geen zin. Liefde dwing je niet af met geweld. Je kunt beter je excuses aanbieden aan je zoon." '

Ook al is de realiteit hier vormeloos, dan geldt dit niet voor fictie. Ze mag best een handig masker zijn op voorwaarde dat er een literaire vormgeving tegenover staat. En uitgerekend hier loopt het in de meeste verhalen fout, Neem nu 'De stetson' waar een zekere Rudolf - de man heeft een relatie met de mooie Larissa - op zoek gaat naar Masha, zijn verdwenen vrouw. Trouwe echtgenote versus verleidster in een te descriptieve short story waarbij je je afvraagt hoe ondoorgrondelijk en onvoorspelbaar een mens kan zijn. Was het niet Gerard Walschap die ooit zei: 'Een mens ge kunt daar niet aan uit.'

Op haar best is Vlaar in 'Kan het nog?'. Het gaat dit keer over een op haar retour en naar seks verlangende therapeute, die raak wordt geportretteerd. De begeerte is groot als een van haar patiënten op consultatie komt.

'Ook al is hij zoveel ouder, ze voelt zich echt een vrouw als hij binnenstapt in haar spreekkamer en naar haar lacht.' Een goed geconstrueerd verhaal dat helaas de hele bundel niet kan redden. Aan onderwerpen geen gebrek voor Maria Vlaar, die de juiste toon nog niet heeft gevonden. 'Diepe aarde' is dan ook te vroeg op de lezer losgelaten.

Details Fictie
Uitgeverij: Arbeiderspers
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
224