Madelon de Keizer, 'Als een meeuw op de golven: Albert Verwey en zijn tijd'

Het leven in al zijn aspecten

Nederland blijft zijn schrijvers eren met stevige biografieën over roemruchte namen als W.F. Hermans, Gerard Reve, Harry Mulisch, Jan Slauerhoff, Gerrit Achterberg, Jan Wolkers en anderen. Ook namen uit een vorige eeuw ontsnappen niet aan de aandacht van gedegen biografen. Zo verdiepte Madelon de Keizer zich in het archief en de briefwisseling van Albert Verwey (1865-1937). Het resultaat mag er best wezen: een ruim zevenhonderd pagina's tellende publicatie over de beroemde dichter en vaandeldrager van de Beweging van Tachtig.

Al tijdens zijn middelbare studies heeft Verwey contact met Willem Kloos, voorman van Tachtig en in het dagelijks leven ongelukkig. Hij is een bewonderaar van Kloos, en er hangt zelfs een getekend portret van hem in zijn studeerkamer. Na heel wat discussies komt het helaas tot een kletterende ruzie tussen beiden. Anders dan Kloos wendt Verwey zich tot de wereld en staat hij afkerig tegenover het impressionisme. Het komt nooit meer goed tussen de twee. Hun hele leven lang bestrijden ze elkaar via bloemlezingen en recensies. Kloos met een op de ziel gerichte poëtica, Verwey die de essentie van de werkelijkheid en het leven in al zijn aspacten omvat.

De breuk met Kloos weegt zwaar op Verwey, dusdanig dat hij zich zorgen maakt over zijn verdere ontwikkeling als dichter. Hij is dringend aan rust toe. Een verblijf met zijn echtgenote Kitty van Vloten in Mijnheerenland brengt min of meer soelaas.

Een andere literator die opduikt in zijn leven is Karel Thijm, vooral bekend onder het pseudoniem Lodewijk van Deyssel. Meteen na hun eerste ontmoeting is hij onder de indruk van zijn uitzonderlijke persoonlijkheid. Toch zijn er duidelijke verschillen tussen Verwey en van Deyssel. Staat eerstgenoemde voor soberheid, dan symboliseert de andere een luxueuze levensstijl. Zeg maar protestantisme versus katholicisme. Uiteindelijk komt ook aan hun jarenlange vriendschap een einde. Verwey schrijft: 'Karel is geprikkeld door mijn werkzaamheid. Hij vindt bij mij voor zijn eigen werk niet de bewondering die hij het waardig vindt... Hij wil van mij af.'

Er is nog veel meer te lezen in deze biografie, bijvoorbeeld de fascinatie van Verwey voor de Duitse dichter Stefan George die hij in de Nederlandse letterkunde introduceerde. En niet te vergeten: zijn eerste ontmoeting met Pieter Nicolaas Van Eyck, de dichter van het klassieke gedicht 'De tuinman en de dood'.

Madelon de Keizer heeft met  'Als een meeuw op de golven' niet enkel een diepgravende biografie geschreven, maar evenzeer een tijdperk geactualiseerd waarin opvallende veranderingen in de wereld aan de orde van de dag waren. Bovendien is deze publicatie een eerbetoon aan een dichter wiens oeuvre leesbaar is gebleven. 

Details Non-fictie
Uitgeverij: Prometheus
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
767