Maartje Wortel, 'Dennie is een star'

Om bij in katzwijm te vallen

Schrijf nooit een boek over een kat. Het was een van de eerste wijze lessen die Maartje Wortel kreeg van haar toenmalige docent Wim Brands aan de Rietveld Academie. En ook de les die ze in haar jongste boek met minstens evenveel wijsheid en vooral een pak plezier, aan haar laars lapt. Want ja – spoiler alert –, boeken over katten kunnen best goed zijn.

In ‘Dennie is een star’ mag het vertelperspectief dan wel dat van Ted zijn, een jonge vrouw die het leven nog niet helemaal uitgevlooid heeft, de eigenlijke hoofdrol is wel degelijk weggelegd voor haar kat Dennie. Zelfs wanneer het arme beest aan het begin van het boek nog geen deel uitmaakt van haar leven en eigenlijk zelfs nog niet bestaat in stoffelijke vorm – of papieren, zo u wil –, krijgt hij wel al de meest heroïsche eigenschappen toegedicht door zijn toekomstige baasje en haar omgeving. Of hoe een boek over een kat tegelijk ook kan gaan over het hier en nu, zingeving en (liefdes)relaties.

Het is een sterke prestatie, die Wortel neerzet met ‘Dennie is een star’. Wat aangekondigd wordt als een ietwat triviaal verhaal, blijkt al snel over zoveel meer te handelen. Wanneer Dennie zijn daadwerkelijke intrede maakt in het verhaal, is het onmogelijk hem nog als een gewone kat te zien. De betekenis die hij in de ogen van Ted heeft, neemt steeds grotere proporties aan. Hij is datgene wat zin moet geven aan haar leven, haar moet helpen om haar leven te leiden zoals ze dat zou willen, maar zoals het tot dan toe nooit liep. Hij wordt zo belangrijk voor haar dat je begint te vrezen voor het moment waarop ze zal ontdekken dat hij niet meer is dan een kat.

Want dat durf je soms zelfs als lezer te vergeten. Wortel weet je echter op een inventieve manier bij de les te houden. Dennie komt soms namelijk zelf tussen in de tekst. Dat betekent gelukkig niet dat we te pas en te onpas interne monologen van een huisdier naar het hoofd gegooid krijgen – Dennie blijft even ongrijpbaar voor de lezer als voor Ted. Nee, zo eigengereid als een kat ooit kan zijn, plant ook dit exemplaar al eens ongevraagd zijn pootjes op het toetsenbord van de auteur, waardoor de tekst af en toe onderbroken wordt met nietszeggende opeenvolgingen van letters, cijfers of leestekens. Het is een originele inbraak in de vorm die tegelijk een interessante link naar de inhoud kan zijn. Doordat Ted aan elke beweging, elk gespin, elke miauw van Dennie gigantisch veel belang hecht, begin je als lezer namelijk ook te twijfelen aan de waarde van die onhandige onderbrekingen. Is het dat beest gewoon om de aandacht te doen of zit er effectief enige betekenis achter wat op het eerste zicht pure nonsens lijkt? Ja, wij kunnen ver gaan in onze bedenkingen bij een verhaal.

Wat er ook van zij, feit is dat Maartje Wortel met ‘Dennie is een star’ niet alleen een goed boek heeft geschreven, maar ook een dat bij momenten zo ontzettend grappig is dat het de tragiek van een mensenleven prachtig pijnlijk weet bloot te leggen. Of was het omgekeerd?

 

Details Fictie
Auteur: Maartje Wortel
Uitgeverij: Das Mag Uitgevers
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
172