Lionel Shriver, 'Bezit'

Vermakelijke verhalenbundel met duistere randjes

Wie de film 'We need to talk about Kevin' met Tilda Swinton heeft gezien, denkt wel een paar keer goed na voordat hij of zij aan kinderen begint. De ogenschijnlijk getalenteerde en aangepaste Kevin is in werkelijkheid een bloedlustige en manipulatieve psychopaat. De schrijver van het boek waarop de film is gebaseerd, heeft nog meer personages in petto bij wie duidelijk een steekje los zit. Lionel Shriver (in tegenstelling tot wat de lezer allicht verwacht is het een vrouw, Margaret Ann koos bewust een mannelijk pseudoniem) schrijft met 'Bezit' een verhalenbundel die nog lang zal bijblijven. 

De bundel begint en eindigt met een novelle, tussendoor zijn er kortere verhalen te lezen. In elk verhaal staat het bezitten van iets centraal: huizen komen vaker terug, maar ook macht, geld, vriendschap en jeugdige overmoed zijn thema's waar Shriver eenvoudig iets lugubers over kan schrijven. De personages die de eigenaar zijn van de objecten in kwestie, worden op allerlei manieren beïnvloed door dat eigendom. 

De bundel begint met het verhaal van Jillian (Frisk) en Weston (Baba) die er een innige vriendschap op na houden. Deze vriendschap komt ernstig onder druk te staan als Baba een serieuze relatie krijgt met Paige: op het moment dat hij de dame in kwestie ten huwelijk vraagt, eist zij "slechts één ding van hem", het verbreken van zijn vriendschap met Frisk. Het is griezelig te lezen hoe Paige hem steeds meer inpalmt en hij zonder verpinken zijn vriendschap van een aantal decennia aan de kant zet. Langzamerhand kruipt Paiges mening over Frisk in Baba's hoofd, een tenenkrommend proces dat de lezer met lede ogen aanziet. Of neem de volwassen zoon Liam, die in 'Huiselijk terrorisme' (de naam zegt het al) weigert zijn ouderlijk huis te verlaten en met zijn absurde passiviteit alsnog een enge indruk maakt. De 'Koninklijke Pesterijen' laten zien dat de postbode ook niet altijd te vertrouwen is (stel je voor dat hij daadwerkelijk jouw ‘verloren’ pakketjes als kerstcadeautje aan zijn vrienden geeft?), en vaderlijke liefde is in zowel 'Wisselkoers' als 'De ChapStick' ver te zoeken. De liefde is eveneens tanende in ‘Ongedierte’, waar opnieuw het bezit van een huis ervoor zorgt dat een ogenschijnlijk perfecte relatie op de klippen loopt. De onderhuurster in de gelijknamige novelle wekt zoveel kippenvel en weerzin op, dat het een opluchting is wanneer het verhaal gedaan is. 

Opvallend is dat in veel van de verhalen een sterke maar getormenteerde vrouw een grote, zo niet de belangrijkste rol speelt. Shriver verhaalt van zelfstandige, mooie en getalenteerde vrouwen (die overigens grotendeels single en in de veertig zijn) die vaak tegen de stroom in hun eigen koers varen. Des te opvallender, en dit is muggenzifterij maar toch de moeite van het vermelden waard, is de opmerking ‘Helen handig [was] voor iemand van haar geslacht en generatie’, en nog wel in een van de meest beklijvende verhalen. Waarom? En waarom zijn het juist de sterke en zelfstandige vrouwen die vrijwel altijd aan het kortste eind trekken? Misschien dat Shriver vreesde dat ‘Teruggenomen’ met een mannelijke protagonist minder beangstigend zou zijn.

Ondanks deze observatie weet Shriver ook in haar korte vertellingen, zonder haar toevlucht te moeten zoeken tot zombies, van bloed doordrenkte messen of andere horrortaferelen, een nare en beklemmende sfeer te creëren. De bundel is moeilijk weg te leggen: gelukkig hoeft dat ook helemaal niet. Meer dan 400 pagina’s plezier gegarandeerd. 

Details Fictie
Originele titel:
Property. Stories between two novellas.
Auteur: Lionel Shriver
Uitgeverij: Atlas Contact
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
433