Karla Stoefs, 'Getekend door de oorlog'

Zes mensenlevens, getekend door de oorlog

In het kader van honderd jaar Groote Oorlog voorziet ‘Gone West’, een initiatief van de provincie West-Vlaanderen en Westtoer, een tentoonstelling met werk van zes Belgische illustratoren. Drie gevestigde waarden – Gerda Dendooven, Kitty Crowther en Randall Casaer – en drie ‘juniors’ – Trui Chielens, Liesbeth De Stercke en Ward Zwart – illustreerden een historisch verhaal dat zich in het dorp Reningelst of nabije omgeving afspeelt. Voor deze verhalen liet Karla Stoefs zich baseren op waargebeurde feiten uit dorpjes achter het front.

In ‘Julienne’, het eerste en meteen ook gevoeligste verhaal, beschrijft Stoefs met veel inlevingsvermogen de pijn van een moeder als drie van haar kinderen om het leven komen bij een bominslag. In uitgepuurd proza, met reminiscenties aan de streektaal, maakt de auteur het onbeschrijfelijke verdriet, de schuldgevoelens en de wanhoop tastbaar, zonder in goedkoop sentiment te vervallen.

Met een tragiek en tegelijkertijd toewijding die aan het werk van Käthe Kollwitz doet denken, verbeeldt Randall Casaer het lijden, het verdriet en de pijn van de wanhopige ouders. De abstracte beelden in schimmige grijstinten contrasteren fel met de rode en zwarte lijnvoering.

In ‘Mie Kadul’, de Engelse verbastering van Marguerite, schept Stoefs een ijzersterk kindpersonage: ondanks haar jeugdige leeftijd zingt het meisje vrolijke wijsjes voor de Engelse soldaten. De ontmenselijking van de oorlog ligt besloten in de suggestie dat veel van hen niet zullen terugkeren uit de loopgraven. In de opvallende prenten van Liesbeth De Stercke, voornamelijk gedomineerd door gifgeel en bruintinten, lijkt de dood al aanwezig.

In ‘Rachel’ vertelt Stoefs hoe de gelijknamige protagoniste na een bominslag getraumatiseerd raakt, waarna haar lichaamsfuncties uitvallen en het kind ten slotte overlijdt. Rachels lijdensweg wordt door een fantasieverhaal gesymboliseerd, stilistisch noch inhoudelijk de beste keuze. Ook enkele expliciteringen waren beter achterwege gebleven.

Kitty Crowthers steriele prenten worden bevolkt door personages met buitensporig grote ogen, waarin angst en ontzetting besloten ligt. Ze schijnen de nabijheid van de dood al te kunnen waarnemen.

Niet alle verhalen zijn stilistisch even sterk. Het verhaal over Germain, omwille van zijn Chinese gelaatstrekken ‘Tjing’ genoemd, heeft een te sterk geromantiseerd einde om echt te overtuigen. ‘Jackie’ kan weliswaar prat gaan op een sterke plot – de onafscheidelijke vriendschap tussen een soldaat en zijn baviaan – maar de uitwerking heeft weinig om het lijf.

Opvallend zijn de felrealistische prenten van Ward Zwart, waarin beide personages echt tot leven komen. Ook Gerda Dendooven overtuigt met robuuste personages van vlees en bloed. Haar prenten vallen eveneens op door een sterk symbolische geladenheid.

Eigen aan het medium van een verhalenbundel draagt ieder afzonderlijk verhaal tot de kwaliteit van het geheel bij. Ondanks enkele minder sterke bijdragen is ‘Getekend door de oorlog’ meer dan geslaagd te noemen. De op waargebeurde feiten gebaseerde verhalen in combinatie met de indringende illustraties, verbeelden de oorlog in alle mogelijke facetten.

 

Zelflezen: 11+

 

Details Fictie
Auteur: Karla Stoefs
Uitgeverij: Manteau Jeugd
Jaar:
2015
Aantal pagina's:
80