Joukje Akveld, 'Wij waren hier eerst'

Botsing tussen dier en mens

In het verleden betuigde Joukje Akveld zich als een vakbekwaam auteur die schijnbaar met het grootste gemak meerdere genres naar haar hand zette, van journalistieke stukken en prentenboeken tot bijdragen over jeugdauteurs en illustratoren. Vorig jaar werd  ‘Een aap op de wc – een dierentuin in oorlogstijd’ (2015) terecht bekroond met een Zilveren Griffel en genomineerd voor de Woutertje Pieterse Prijs. In dit op feiten gebaseerde verhaal gaat Akveld op zoek naar de gevolgen van de bombardementen in Rotterdam op de bewoners van Diergaarde Blijdorp. In ‘Wij waren hier eerst’ documenteert ze de confrontatie tussen de mens en de inheemse fauna in Zuid-Afrika. In die botsing delft laatstgenoemde haast altijd het onderspit. Akveld bezocht daarom opvangcentra waar dierenbeschermers en vrijwilligers zich voor de slachtoffers inzetten en ijveren voor meer begrip.

Akveld staat bekend om haar grondige aanpak, en dat geldt ook hier; ze doorploegde stapels secundaire literatuur (waarvan achteraan een overzicht), reisde door Zuid-Afrika en sprak met medewerkers van opvangcentra. Geslaagde spreuken en gevatte oneliners, zowel van vermaarde auteurs als een pinguïn uit ‘Happy Feet’, leiden de afzonderlijke hoofdstukken in. Dat is toepasselijk, want Akveld besteedt een bijdrage aan de pinguïns op het strand van Simon’s Town en schrijft over pinguïnliefde die een leven lang meegaat. Zo is ieder hoofdstuk gewijd aan een bijzondere diersoort, van bavianen en cheeta’s over neushoorns en gieren tot al dan niet giftige slangen. Overtuigend toont Akveld aan hoe deze diersoorten perfect aan hun habitat zijn aangepast en slechts de mens als vijand moeten trotseren. Lang niet altijd een vrolijke boodschap dus, en die wordt weleens op een cynisch toontje, met een – verdiende – sneer naar de menselijke soort, gebracht, bv. wanneer Akveld schrijft over zogenaamde ‘leeuwenboerderijen’ waar de ‘koning der dieren’ onder het mom van ‘bescherming’ als jachttrofee wordt ingezet. Toch evolueert ‘Wij waren hier eerst’ nergens tot eenzijdig te lezen pamflet over milieubescherming. Het is een bonte verzameling getuigenissen over bijzondere dieren, nu eens teder verteld, dan weer met weerhaakjes, maar altijd met een boodschap van hoop voor de toekomst. Het zoeken naar een precair evenwicht tussen mens en dier overheerst.

Specialisten binnen hun vakgebied maken tevens komaf met nonsens over giftige slangen of agressieve neushoorns. Akved laat jongeren de wereld bekijken door de ogen van Afrika’s fauna, en dat omgekeerde perspectief zorgt voor meer begrip en waardering. In een inspirerende stijl deelt ze haar wetenswaardigheden en bevindingen met veel humor:

            'Met hun krachtige sluitspier doen pinguïns aan langeafstandspoepen.'

            'De mensenwereld was luilekkerland en elke baviaan heette holle bolle Gijs.'

            'Eigenlijk is het onderste puntje van Afrika een gigantische terminal waar meer dan de helft

            van alle walvissoorten voorbijtrekt.'

Joukje Akveld stelde zich tot doel om de confrontatie tussen mens en dier in Zuid-Afrika te verbeelden. Dat resulteert zonder meer in literaire non-fictie van hoog karaat; boeiende wetenswaardigheden uit eerste hand worden rijkelijk aangevuld met paginagrote kleurenfoto’s en humoristische prenten van illustrator Piet Grobler. De sterke alliantie tussen woord en beeld maakt  ‘Wij waren hier eerst’ tot een boek om urenlang in te grasduinen. Of in één ruk uit te lezen, waartoe Akvelds werve(le)nde stijl absoluut uitnodigt.

Details Non-fictie
Auteur: Joukje Akveld
Illustrator: Piet Grobler
Uitgeverij: Gottmer
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
224