Joost Vandecasteele, 'Massa'

In your face!

Geen momenten zijn meer ambigue dan wanneer je net de laatste zin van een boek achter de kiezen hebt: de laatste restjes roman kruipen nog onder je kleren terwijl je beseft dat het over is en je de rest aan je eigen fantasie moet overlaten. De ene auteur is er wat sterker in dan de andere, maar bij 'Massa' van Joost Vandecasteele bleven we verdwaasd voor ons uit staren na dat laatste punt. Weggeblazen door de voorgaande 250 bladzijden met veel stof om over na te denken en tegelijk niet overtuigd of we het nu wel echt goed vonden. Tijdens het lezen waren we niet altijd even gefascineerd, maar na het te laten bezinken en te constateren dat het verhaal, de insteek en de personages toch door ons hoofd bleven spoken, durven we toch luidop zeggen dat 'Massa' een eervolle plaats zal krijgen in de eindejaarslijsten.

 

Margot is een onopvallende Brusselse jonge vrouw die op zoek is naar wat passie in haar leven. Na een op de klippen gelopen relatie en wat jobhoppen, botst ze tijdens een nachtelijk online-uitstapje op een vacature bij een bedrijf met de naam Blurred Inc. Drie dagen later is ze aangenomen, maar op dat moment weet Margot nog niet in welke mate haar leven een wending zal nemen. Het doel van haar job is om ruwe data van bedrijven te transformeren naar meer attractieve fictieve informatie die de economie een boost kan geven. Aanvankelijk enkel via de virtuele weg vanuit de veilige haven van haar eigen appartement, maar gaandeweg breidt haar toepassingsgebied zich letterlijk uit.

 

De missie van Blurred Inc reikt verder dan het stimuleren van de economie. Wanneer Margot erop uit gestuurd wordt, merkt ze dat omzichtigheid geboden is en dat vijanden overal kunnen opduiken. Die tegenstanders worden gaandeweg voorgesteld aan de lezer en af en toe waren we de draad wat kwijt. Hoe de personages zich verhouden werd niet altijd duidelijk toegelicht. Dat Vandecasteele zijn verhaal brandend actueel wilde houden, was wel zonneklaar. Het WikiLeaks van Julian Assange, Anonymous, de Amerikaanse protestbeweging Occupy Wall Street, de Arabische lente... Allemaal worden ze wel ergens ten tonele gevoerd, soms wat geforceerd in het verhaal, soms ook met een duidelijke link naar het plot. De context van het huidige broeierige klimaat was alleszins duidelijk.

 

De ideeën die Vandecasteele in romanvorm gegoten heeft, getuigen alleszins van een doorgedraafd denkproces en zet je als lezer zeker ook aan het denken: feiten en fictie kunnen moeiteloos in elkaar lopen en als modale burger heb je er geen grip meer op. Of zoals een van Margots bazen het formuleert: 'We gaan het gewoon zijn werk laten doen, Margot. Dat is altijd het efficiëntst. Want we hebben geen flauw idee wat opgepikt en gebruikt zal worden, dat is nu eenmaal de ware onzichtbare hand van de markt.' Daarnaast stelt de auteur de technologieontwikkelingen aan de kaak en daaromtrent ook het verschil tussen pakweg Singapore en Brussel. Invalshoeken genoeg in ieder geval.

 

De hoofdstukken in 'Massa' zijn ingedeeld volgens waar ze zich afspelen: Bonn, China, Singapore, Brussel, Los Angeles... Daardoor is het boek gefragmenteerd, maar drijft het ook de spanning op over waar het met Margot en haar gezellen letterlijk en figuurlijk naartoe gaat. Het laatste hoofdstuk, 'Ondertussen ergens onbekend', eindigt hoopvol, maar laat ons wat onbestemd achter. Het leek alsof er snel-snel een einde aan gebreid werd. Maar dat is niet het overheersende gevoel na het beëindigen van het boek: Vandecasteele geeft je met 'Massa' een harde klap in je gezicht die nog een tijdlang zal nazinderen.

Details Fictie
Joost Vandecasteele - Massa
Auteur: Joost Vandecasteele
Uitgeverij: De Bezige Bij Antwerpen
Jaar:
2012
Aantal pagina's:
255