Johan Vanhecke, Een literaire wandeling door Antwerpen Noord

Noord, het nieuwe Zuid?

Antwerpen-Noord, a.k.a. 'Den 2060', heeft zijn reputatie tegen. Armoede, drugs en relletjes zorgen ervoor dat de wijk als onleefbaar wordt bestempeld. Vooral dan door diegenen die er nog nooit geweest zijn. Maar de buurt heeft vooral ook mooie kanten. Het is er prettig en betaalbaar wonen tussen mensen die hun prioriteiten – veelal noodgedwongen – nog op een rijtje hebben. De bubbel van suburbia is ver weg. Bovendien valt er in Antwerpen-Noord altijd iets te beleven. Dankzij Johan Vanhecke kan je er nu zelfs een literaire wandeling maken.

Van Hecke begint zijn wandeling in het Centraal Station, waarschijnlijk het mooiste gebouw van de stad. Hij houdt halt bij ‘Bericht aan de reizigers’ van Jan van Nijlen. Het lievelingsgedicht van Johan Anthierens heeft door lobbywerk van Brigitte Raskin een mooie plek gekregen in een gangetje van het station. Via een omweg langs de Keyserlei en het Astridplein gidst Vanhecke je naar de Van Wesenbekestraat en het beruchte De Coninckplein. Het hele boek is ook effectief opgebouwd als een wandeling. Daarom is het spijtig dat er nergens een kaart is opgenomen waarop je als lezer de route kan volgen. Dat gemis is trouwens niet de enige kritiek die je op dit boek kan hebben.

Vanhecke heeft duidelijk zijn huiswerk gemaakt. In elke straat die hij aan doet, noemt hij één of meerdere schrijvers, die er ooit hebben geleefd. Maar overdaad schaadt. ‘Een literaire wandeling door Antwerpen Noord’ is te veel een opsomming van namen waarin elke samenhang zoek is. Gelukkig zijn er negen intermezzo’s ingelast waarin de auteur zichzelf de ruimte gunt om een verhaal te vertellen.

Daarbij zijn de kaders over het leven en werk van Marnix Gijsen, en over hoe Hendrik Conscience zijn ‘Leeuw van Vlaanderen’ in Antwerpen schreef, veruit de interessantste. Jammer genoeg bulkt dit boek ook van de minder bekende figuren. Het hart van doorwinterde germanisten gaat wellicht sneller slaan bij het horen van namen als Tone Brulin, Paul van Morckhoven en Arthur Cornette, maar wij worden er niet warm van. Waarom al die vergeten figuren? Het valt trouwens op dat David Nolens en Anne Provoost, de twee belangrijkste hedendaagse auteurs die in het boek vernoemd worden, eigenlijk niet in Antwerpen-Noord wonen, maar in aangrenzende wijken.

Waar Vanhecke met ‘Een literaire wandeling door Antwerpen Noord’ wel in slaagt, is laten zien hoe het rebelse, subversieve karakter van de wijk van alle tijden is. Zo is er een boeiend intermezzo over de literaire avant-garde, maar ook aandacht voor de sociale bewogenheid van Lode ‘Moeder waarom leven wij’ Zielens. Met Paul Van Ostaijen treedt er een 2060’er naar voor die zich ook politiek roerde. Nogal wat van de schrijvers in dit boek hangen trouwens de Vlaamse zaak aan. Daarom is het belangrijk om steeds voor ogen te houden dat dit in die vooroorlogse tijd een strijd voor emancipatie was … en niet zoals vandaag, de dag een truc om de allerzwaksten nog wat sociale rechten af te nemen.

Maar de eigenlijke verdienste van ‘Een literaire wandeling door Antwerpen Noord’ is wellicht dat het deze spannende buurt in een ander daglicht zet. Misschien lokt het boek wel enkele dapperen naar 2060, die dan zullen merken dat het er allesbehalve een goor getto is. Maar hopelijk ook weer niet te veel. Het is niet de bedoeling dat Noord het nieuwe Zuid wordt.

Details Non-fictie
Auteur: Johan Vanhecke
Copyright afbeeldingen: Houtekiet
Uitgever: Houtekiet
Jaar:
2011
Aantal pagina's:
260