Jeroen Janssen, 'Er wonen nog mensen in Doel - tekenen van leven in Doel'

Realistisch surreëel

Wanneer de studenten architectuur neerstrijken in Doel, zie je waarom Jeroen Janssens strips uniek zijn.

Voor wie dit niet weet: Doel is een dorpje, gelegen op een steenworp van de Antwerpse haven. Doel bestaat nog en dat is een wonder. Vijftig jaar geleden besliste de Belgische overheid dat het dorp verdwijnen moest. Het zou plaatsmaken voor de haven. Nieuwe dokken zouden komen waar nu mensen wonen. Boten zouden varen waar nu rode, bakstenen huizen staan.

Doel werd geofferd op het altaar van de vooruitgang. Of ze leek het toch, want nu, in 2018, is Doel er nog altijd. Door omstandigheden en door niet aflatende protesten van de inwoners is de havenuitbreiding gestopt. Meer nog, sinds enkele jaren is het dorp officieel weer woongebied.

Maar de geschiedenis heeft haar sporen nagelaten. Decennialange onteigeningen, pesterijen, leegstand en verkrotting hebben van Doel een vreemd spookdorp gemaakt. Er wonen nog mensen in Doel, maar ze wonen er alleen. Als de eenzame cowboy die weigert zijn stad te verlaten.

Over deze mensen gaat dit boek. Jeroen Janssen, de tekenaar, de journalist, trok naar Doel en sprak met hen. Hij tekent wat hij zag, hij schrijft neer wat ze zeggen.

Je leest hoe de inwoners denken. Je ziet de straten, verlaten onder een brandende blauwe lucht. Je ziet de havenkranen, de giraffen,  in de verte. Je ziet de dampende schoorstenen van de nabije kerncentrale. Je ervaart Doel zoals zij die er nu nog wonen dat doen.

Dat – hoe Janssen er in slaagt die unieke, hoogstpersoonlijke blik te etaleren – is de kracht van het boek. Hoogstpersoonlijk, omdat het toont wat de ‘overlevenden’ denken. Zonder politiek getinte saus, zonder het te plaatsen in een al te wijds maatschappelijk betoog. Dit gaat over Marcella, over Denise, over Jeanne en Jeroom. Dit gaat over mensen met een leven dat getekend is door uitzonderlijke omstandigheden, maar niettemin een leven blijft, zoals jij er een hebt, zoals we dat allemaal hebben.

Wanneer de studenten architectuur een container droppen in Doel, ontstaat er iets bijzonders. Enkele van hen zullen in de container blijven wonen. Voor even, in het kader van hun eindproject. Ze willen een urbanistisch plan uitdenken, iets dat alles beter maken zal.

Deze situatie lijkt ons een droom voor elke scenarist. Je voelt de mogelijke spanning tussen het vreemde element - de studenten - en de lokale bevolking. Hoe reageert de ene op de andere? Het lijkt een ideaal recept voor conflict.

Toch laat Jeroen Janssen zich niet vangen. Hij observeert de situatie, spreekt met de docenten, tekent de reacties van de Doelenaars, en laat het passeren. Zoals het leven. Hij buit de situatie niet uit, verliest zich niet in sensatie.

Meer nog, omdat hij ogenschijnlijk neutraal observeert, wordt het allemaal vreemd, alledaags surrealistisch. De situatie is absurd, bizar. Dorpen die moesten verdwijnen, bestaan nog. Mensen leven in situaties die niet zouden mogen bestaan.

Jeroen Janssen won onlangs de bronze Adhemar, de belangijkste Vlaamse strip-onderscheiding. Die bekroning is meer dan terecht. Janssens werk is oogstrelend, intrigerend en zo ontzettend menselijk. Janssen is waarlijk uniek en dit boek bewijst dat.

 

Details Strips
Auteur: Jeroen Janssen
Uitgeverij: Oogachtend
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
208