Jeroen Brouwers, 'Bittere bloemen'

Brouwers in topvorm

Wij raden beginnende schrijvers aan eens te rade te gaan bij ouwe rot Jeroen Brouwers. De Zutendaler lijkt immers een garantie op succes: hij kaapte in totaal vier prijzen weg bij de uitreiking van de Gouden Uil en werd ook beloond met de AKO-literatuurprijs. Daarnaast weigerde hij de driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren, omdat hij zich onheus behandeld voelde door de Nederlandse Taalunie. Ook de nieuwste roman van Brouwers, getiteld ‘Bittere bloemen’ werd genomineerd voor de AKO-literatuurprijs. Deze prijs wist hij niet te winnen, maar hij is nog wel steeds in competitie om de Gouden Boekenuil 2012 op zijn naam te schrijven. In onze ogen verdient hij hem alvast, want met ‘Bittere bloemen’ toont Brouwers nog maar eens zijn grote waarde voor de Nederlandstalige literatuur.

In ‘Bittere bloemen’ maken we kennis met voormalig rechter, politicus en schrijver Julius Hammer. Deze krasse knar, die ondertussen de nodige ouderdomsmankementen begint te vertonen, is tegen zijn zin op cruise gestuurd op de Middelandse Zee. Aan boord ontmoet hij zijn vroegere leerlinge Pearlene, die hij consequent als Leentje aanspreekt. Hammer lijkt een zwak te hebben voor de ravissante blondine, om niet te zeggen dat hij verschrikkelijk verliefd is op het jonge ding. De stuntelige manier waarop hij haar het hof probeert te maken is aandoenlijk en ronduit komisch. Zal de oude zonderling, die veel gelijkenissen met Brouwers zelf vertoont, het hart van de schoonheid weten te veroveren of zullen alle illusies verwelken als een boeket bittere bloemen?

Wat Brouwers op bijna 72-jarige leeftijd presteert, is ronduit fenomenaal. De Nederlander weet niet alleen een prachtig verhaal op te dissen, maar hij slaagt er ook nog eens in het tot een hoger niveau te brengen door de schitterende manier waarop hij met taal omgaat. Hij kiest steevast de juiste woorden en kan door zijn enorme woordenschat toveren met weinig gebuikte uitdrukkingen en synoniemen. Dirk Leyman had gelijk als hij in ‘De Morgen’ stelde dat Brouwers ‘met voorsprong het weldadig rijkste Nederlands schrijft’. Deze uitgebreide vocabulaire wordt door de auteur feilloos gekoppeld aan een prachtig gevoel voor beeldspraak. Het enige nadeel hieraan is dat de zinnen in sommige, zij het schaarse, gevallen niet echt goed lopen en dat het wat tijd nodig heeft vooraleer de boodschap echt binnendringt.

Daarnaast bewandelt Brouwers zonder verpinken de slappe koord tussen humor en maatschappijkritiek. Enerzijds geeft hij de op zijn leven terugblikkende Hammer ten prooi aan opgewekt cynisme. Hij slaagt er meermaals in een lach op ons gezicht tevoorschijn te toveren, zonder dat hij hiervoor echt de kaart van de komedie hoeft te trekken. Ook maatschappijkritiek vinden we terug in de herinneringen van Hammer. Hij geeft kritiek op de manier waarop de hedendaagse roker in een paria getransformeerd is en op de enorme omwentelingen die Hammer op technologisch gebied heeft moeten doorworstelen. Oudere mensen begrijpen de wereld van vandaag, met zijn internet en zijn twitter, niet meer.

Met ‘Bittere bloemen’ heeft Brouwers nog maar eens zijn plaats aan de top van het Nederlandstalige literaire wereldje geconsolideerd. Zijn prachtige verhaal heeft hij op een nog mooiere manier weten te verpakken. Hopelijk kan de Zutendaler tot het einde van zijn, hopelijk nog niet in aantocht zijnde, schrijversdagen op dit hoge niveau blijven presteren.

Details Fictie
Auteur: Jeroen Brouwers
Uitgeverij: Atlas
Jaar:
2011
Aantal pagina's:
285