J.D. Vance, 'Hillbilly blues: een memoir over een familie en een cultuur in crisis'

Een fascinerend boek over een onbekend stuk Amerika

We kennen ze als hillbillies, white trash, en Hilary Clinton noemde ze zelfs deplorables. Maar wie zijn ze echt, de bewoners van de beruchte Rust Belt in de VS? Auteur J.D. Vance biedt ons een beeld van binnenin. Hij is namelijk zelf zo’n hillbilly uit Ohio, maar in tegenstelling tot veel van van zijn buren, vrienden en dorpsgenoten vond hij een uitweg die meer steunde op stom geluk en de juiste mensen om hem heen dan op zijn scherpe geest.

De context: een economisch doodgebloed gebied in het noordwesten van de VS met de Appalachen als ruggengraat. De ooit zo glorizeuze Amerikaanse metaal- en autoindustrie zocht zijn winst elders en liet de fabrieken leeg achter. Wat rest zijn spooksteden waar de minst kapitaalkrachtigen, tegen beter weten in, achterbleven. Een aaneenschakeling van geïnstitutionaliseerde armoede in combinatie met alcohol- en drugsmisbruik, en daarbovenop een flinke dosis domestic violence, is de saus die het leven nog enigszins vaalgrijs kleurt. De buurt loopt uit als een burenruzie weer eens ontaardt in de arrestatie van een van de echtlieden. Dat soort leven, dus. Het is geen toeval dat de boeken van Donald Ray Pollock zich afspelen in datzelfde Ohio. En wie dacht dat Pollock overdrijft en een karikatuur maakt van zijn personages: think again. Het aloude adagio dat de realiteit de fictie ver overtreft, klopt ook hier.

Vance doet zijn verhaal zonder franjes, eerlijk en niet larmoyant. Zijn aanpak doet zeer hard denken aan wat Karl Ove Knausgård doet. Ook hij spaarde zichzelf en zijn familie niet. Er zit veel liefde in dit boek. Vance houdt oprecht van zijn familie en wie dicht bij hem stond. Tegelijkertijd zie je ook een pak teleurstelling, en het is vooral zijn moeder die het moet ontgelden. Een combinatie van drugs, drank en een serie vervangvaders gepaard met de nodige verhuisdrift, bepaalden voor een groot deel Vances leven en opvoeding. Gelukkig was er nog mamaw, zijn oma, baken en engelbewaarder die ervoor zorgde dat hij niet in nog meer problemen raakte.

Het grote verschil met Knausgård is dat Vance verder kijkt dan zijn eigen navel. Hij geeft regelmatig aan dat zijn leven niet anders is dan dat van de miljoenen lotgenoten en koppelt aan zijn verhaal een sociologische beschouwing over het milieu waarin hij opgroeide.

Het verschil tussen zijn leven en dat van de anderen? De factor geluk en omkadering. Zijn mamaw, het leger, de universiteit en latere studies op Yale, dat zijn de zaken die de anderen niet meekregen, waardoor ze verzandden in een dodelijke inertie. Een gebrek aan jobs, een cultuur van geweld en middelenmisbruik, wat valt er anders te doen dan te verzanden in apathie? Geld om te verhuizen of te hopen op een beter leven is er niet, dus aanvaardt iedereen zijn lot. Donald Ray Pollock bevestigde dit stramien reeds eerder in een interview met Cutting Edge.

Vance, die uiteindelijk the American dream realiseert, beseft op het einde van het boek dat hij altijd een outsider zal blijven. Ja, hij studeerde af aan een van de Ivy League-universiteiten, heeft een prachtige vrouw en bloeiende carrière, maar tegelijkertijd beseft hij dat het gedrag dat 95% van zijn medestudenten kenmerkt, hem voor een groot deel vreemd is. Vance is onbekend met de sociale codes die bestaan bij de ‘normale mensen’. Omgaan met kritiek, discussies of, praktischer, verschillende couverts tijdens een chic etentje zijn hem totaal vreemd. Tot op vandaag worstelt de schrijver met dit gegeven. Een belangrijk boek dat ons een onbekend, fascinerend stukje VS laat zien.

Details Non-fictie
Originele titel:
Hillbilly Elegy
Auteur: J.D. Vance
Vertaald Door: Ton Heuvelmans
Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
287