Jan Vanriet, 'Radeloos geluk'

Kleurrijk gepenseelde herinneringen

Schilder, dichter, schrijver Jan Vanriet (70), niet eens zo lang geprezen voor zijn poëziebundel 'Moederland' - soepele en tegelijk krachtige taal - laat in 'Radeloos geluk' zien welke ontmoetingen een onuitwisbare indruk op hem hebben gemaakt, wat hij de voorbije jaren allemaal heeft beleefd en hoe dat alles hem uiteindelijk heeft gedetermineerd. 'Radeloos geluk' mag best als een biografie in stukjes, niet chronologisch gerangschikt, worden gelezen. Een minutieus geborsteld zelfportret van een kunstenaar die nauwelijks iets te verbergen heeft.

Ontmoetingen met collega's, leeservaringen, reisnotities, zijn grenzeloze liefde voor levensgezellin Simonne, zijn visie op kunst, herinneringen aan unieke momenten met Hugo Claus, het komt allemaal in een met zorg opgepoetste stijl op de lezer af.

Wie enigszins met het plastisch werk van Jan Vanriet vertrouwd is weet dat hij als een consequent figuratief kunstenaar door het leven gaat. Iets dat duidelijk niet naar de zin was van Jan Hoet. Zonder hem bij naam te noemen wijdt hij een zacht geschreven polemisch stukje aan hem.

'Een tentoonstellingsmaker bezoekt mijn atelier. Zijn gewichtige reputatie is hem voorafgegaan. Hij heeft al een Documenta in zijn vingers gehad. Ik was nimmer zijn keuze, dat heeft hij tegen journalisten gezegd. Maar vanavond komt hij speciaal uit de provincie gereden om poolshoogte te nemen (...) Hj zegt weinig, soms knort hij. Na en halfuur heeft hij één "meesterwerk" gezien, dat zegt hij spontaan.'

Uit alles wat hij schrijft blijkt dat Vanriet tegelijk een gelouterd en minzaam individu is, zelden in extreme termen denkt, laat staan hard polemisch uithaalt. Nee, hij staat veeleer genuanceerd en vooral relativerend in het leven. Ontroerend is zijn verslag over een bezoek van Hugo Claus aan Roger Raveel, zijn trouwe en jarenlange vriend.

'Er bestaan wispelturige agenda's, vooral bij Hugo, en op de vooravond belt de bejaarde schilder nog maar eens om zich ervan te vergewissen dat we het niet vergeten zijn: "Ge komt toch zeker?"

'Ja, Roger ge kunt gerust zijn, ik pik Hugo om halfelf op, tegen de noen arriveren we."'

Evenzeer leuk en lezenswaardig zijn de fragmenten over Harry Mulisch, Jan Fabre, Julien Schoenaerts, Gerard Walschap, Picasso, Matisse en anderen. En tussen dat alles beschrijft hij met kundige pen zijn familieverleden. Zeg maar, hoe zijn ouders - ze waren tijdens de Tweede Wereldoorlog als verzetsstrijder opgepakt - elkaar leerden kennen in het concentratiekamp Mauthausen.

'Radeloos geluk' is een met oog voor detail en empathisch geschreven getuigenis van een kunstenaar met een rijk verleden dat hij, zonder breedsprakerig te worden, als stukjes van een puzzel etaleert. Een boek dat in elke bibliotheek een ereplaats verdient.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Hollands Diep
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
569