J. Slauerhoff, 'Verzamelde gedichten'

Tijdloos

Jan Slauerhoff (1898-1936), beroepshalve scheepsarts, liet als schrijver een uiterst omvangrijk oeuvre na: gedichten, romans, verhalen, reisverslagen en een toneelstuk. Nagenoeg tegelijk met zijn herwerkte biografie van Wim Hazeu verschijnt nu zijn 'Verzamelde gedichten'. Een herziene en uitgebreide editie van alle door deze uitzonderlijke Nederlandse poëet gepubliceerde gedichten. 

'Verzamelde gedichten' werd door samenstellers Hein Aalders en Menno Voskuil in drie delen opgesplitst: 'De bundels', 'Verspreide gedichten' en 'Nagelaten gedichten'. Dit alles nog aangevuld met een honderdtal niet eerder verschenen verzen, waaronder Slauerhoffs studentenpoëzie, enkele vertalingen en gewraakte spotverzen.

Kort na zijn overlijden - hij werd amper 38 jaar - vormden een aantal bewonderaars waaronder Menno ter Braak en Jan Greshoff een commissie. Bedoeling was zich te ontfermen over zijn literaire nalatenschap. Wat zijn poëzie betreft bepaald geen makkelijke opdracht. Slauerhoff greep immers elke herdruk van een bundel aan om sommige gedichten te schrappen. Bovendien waren meer dan honderd gedichten in diverse tijdschriften verschenen en ongebundeld gebleven. Bedroeg de eerste editie van zijn verzamelde poëzie zo'n 700 bladzijden, dan telt deze uitgave er nu 953.

Opmerkelijk is dat Slauerhoff een opvallend slordig dichter was. Hij had namelijk de kwalijke gewoonte zijn gedichten, in een moeilijk leesbaar handschrift,  in open enveloppen naar bevriende dichters te sturen. Die schreven ze dan netjes over, om vervolgens het origineel in de prullenmand te mikken.  Het werpt de vraag op of er bij het overschrijven niet bepaalde correcties of aanpassingen werden aangebracht.

Hoe dan ook Jan Slauerhoff was 'een veeldichter', aan thema's geen gebrek: vrouwen, reizigers, ballingen en niet te vergeten heel wat scheepsgedichten.  Als wereldreiziger die hem zowat op elke plek ter wereld bracht, bezocht hij ook de Ardennen waaraan hij in enkele gedichten herinneringen ophaalt. Mooi meegenomen is dat 'Soleares', een bundel die vanwege een aantal erotische gedichten, ooit in een oplage van amper vijftien exemplaren werd gedrukt. Typisch in dit verband is ook volgend gedicht:

 

Aan een maagd

 

Zie mij niet zoo aan.

Wat heb ik je gedaan?

Dat ik je heb gekust

Heeft niet de minste beteekenis.

Ach, roofde ik je rust

En ontstak ik in jou de lust,

Dan is alles zooals het geweest is.

 

Zie mij niet zo aan.

Je hebt het meer gedaan,

En niet alleen gekust.

Je kent ook de lust des vleezes!

En verloor je door mij je rust,

Dan komt het doordat die lust

Nooit uit je gedachten geweest is.

 

'Verzamelde gedichten' van Jan Slauerhoff is een zeldzaam mooie anthologie van een dichter die maximaal van het leven proefde. De grootste dichter van zijn generatie die het nog altijd verdient om met de grootste aandacht te worden gelezen.

 

Details Poëzie
Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
1037