Ivana & Gradimir Smudja, 'Op tijdreis door de schilderkunst 1: van Lascaux tot Vermeer'

stoffig en geweldig

We beseffen maar al te goed dat deze strip niet perfect is, maar toch, toch willen we hem van harte aanraden.

Vandaar deze mededeling: Leest allen ‘Op tijdreis door de schilderkunst 1: van Lascaux tot Vermeer’!

Maar wees gewaarschuwd: je zal dit niet volledig waarderen. Eerst en vooral zal je je ergeren aan de veel te droge, compleet mysterieloze titel. Een benaming zo saai dat een schoolboek uit de jaren zeventig ervan in slaap zou vallen.

Doch, hoe ouderwets de titel ook moge zijn, het geeft wel goed aan waar het over gaat.

De tekenaar en scenariste – Gradimir en Ivana Smudja, vader en dochter – geven een overzicht van de belangrijkste namen uit de kunstgeschiedenis. Het begint lang geleden, in een grot ergens in het zuiden van Frankrijk. Vandaar gaat het naar het Italië van Da Vinci – vele, vele eeuwen later. Het zegt snel dag aan Michelangelo, om uiteindelijk via Velazquez en Rembrandt bij Vermeer te belanden.

Dit is een overzicht dat er geen is. De uitgekozen namen zijn ontzettend déjà vu, het zijn de bekendste onder de bekende kunstenaars. De selectie had creatiever gemogen. De tekstjes waarmee elke nieuwe naam ingeleid wordt ('Rubens leefde van dan tot dan, en heeft dit gedaan...') lijken daardoor overbodig. Niet alleen zeggen ze niets nieuws, ze hebben dezelfde overjaarse allure als de titel. Zonde.

Zonde, maar geen ramp, want zoals we al aangaven, hebben we dit ontzettend graag gelezen. De Smudjas zijn er immers in geslaagd om het overbekende onder te dompelen in een fantastische, dromerige, absurde, lieflijk verouderde sfeer.

Hun kunstenaars zijn, in tegenstelling tot de structuur van de strip, niet cliché. In de wereld van de Smudjas is elke artiest een vreemde snuiter. Een nar, een clown met talent, een outsider, de Jan Klaassen uit de poppenkast… De wereld rondom hen is theater, hun leven een komisch toneelstukje.

Een komedie waarvan je de humor moet leren waarderen. Die is niet snijdend, cynisch, ironisch of modern. Ze is, tja, oud… als een mop verteld door je grootmoeder. Het is niet de clou die je doet lachen – die clou is veel te belegen en soms zelfs behoorlijk fout - het plezier zit hem in de pretoogjes en het enthousiasme waarmee de grap verteld wordt.

Charmant: dat is wellicht het beste woord. Charmant en schattig. Leuk, maar op zichzelf niet goed genoeg. Zonder de tekeningen van Gradimir Smudja zou de strip niet overleven. De humor heeft zijn tekeningen nodig. Al wie Gradimir kent weet dat zijn tekeningen spectaculair af zijn. Ze bevatten alles: ze zijn realistisch, expressionistisch, surrealistisch, energiek, cartoonesk. Ze overdonderen je.

Ergens in het hoofdstuk over Rembrandt staat er een prentje: een tekening waarop je de schilder op een Amsterdams brugje ziet staan. Het is winter: de lucht is guur, het kanaaltje onder de brug is bevroren. Je voelt de kou van de zeventiende eeuwse stad. Naast Rembrandt staat zijn bekendste schilderij, ‘De Nachtwacht’, nonchalant op een karretje. De korte kant van het doek naar beneden, fout dus. Respectloos zou een kunstkenner zeggen, maar hier is respectloos oh zo geweldig.

Het is in dit soort tekeningen dat de strip op zijn best is. Daar, in die prentjes, komen het charmante sfeertje, de licht surrealistische humor en Gradimirs superbe stijl perfect samen. Het is daar dat je de bestaansreden vindt van deze strip.

Details Strips
Auteur: Gradimir Smudja, Ivana Smudja
Uitgerverij: Silvester Strips
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
96