Herman Koch, 'Zomerhuis met zwembad'

Verdwaald in de nacht

Een complete roman, zo valt ‘Zomerhuis met zwembad’ het best te omschrijven. Het nieuwe boek van Herman Koch bruist van ideeën en verhaallijnen. In een intuïtieve en intelligente stijl doet hij nadenken over de ethiek van ons handelen.

Marc is een huisarts met een opmerkelijke filosofie. Elke patiënt heeft recht op twintig minuten van zijn aandacht, minstens de begoocheling van aandacht. Medische normen zijn er niet om strict op te volgen. De begeerte die Marc voelt voor Judith, de vrouw van zijn patiënt Ralph, zet hem ertoe aan om een reis te plannen. De bestemming is goed uitgekiend, in de nabije omgeving van Ralphs vakantiehuis. Het plan van Marc werkt, beide gezinnen treffen elkaar toevallig op het strand. Een enge gebeurtenis, meer verklappen we niet, doet de sfeer omslaan. Verteerd van verdriet beslist Marc om Ralph uit te schakelen. Niet zozeer omdat die zich als dader profileert, wel in essentie omdat hij het had kunnen zijn. 'Ik zaaide op dit moment iets uit. Ik plantte iets. Binnen afzienbare tijd zouden de zaadjes ontspruiten. In andere delen van het lichaam.'

Hoe verleidelijk het ook is om mee te stappen in Marcs logica, Koch ambieert vooral een aandachtige, kritische lezer op wie hij letterlijk een beroep doet. 'Ik wil alleen bewerkstelligen dat jullie eerst zelf nadenken voordat je de morele codes van je eigen tijd klakkeloos voor de enige juiste morele codes aanneemt.'

Geen moment laat Koch zijn lezer los, de aandacht verslapt niet. Moeiteloos laveert hij van een scène met vaart naar een scherpzinnige analyse van Marcs troebele geest. Zijn aparte en strakke metaforiek is niet te vatten in woorden. 'Een wijd opengesperd en tranend oog doet mij aan een gebakken ei denken. Een gebakken ei dat nog lang niet klaar is, dooier en eiwit zijn nog voornamelijk vloeibaar en liggen te trillen in de pan als een kwal op het strand.'

Professor Aaron Herzl schreef de handleiding bij Marcs beschouwingen, zo lijkt het wel. Koch heeft zijn huiswerk gemaakt. Hij grijpt terug naar de medische biologie om ons gedrag te duiden. Kochs pleidooi overtuigt. Hij doseert goed en zo blijft het verhaal in balans. Fraai is het ook dat diezelfde Herzl later in het verhaal opnieuw opduikt, ditmaal als Marcs wijze biechtvader. Heerlijk hoe Koch met zijn personages dolt en hun kleinmenselijke kant fijntjes illustreert. De subtiele spiegel die hij ons voorhoudt heeft een wrange nasmaak.

Ronduit hilarisch is de gedachtegang van Marc wanneer hij in zijn kabinet een patiënt ontvangt die een aidsbesmetting vreest. Hoe ver gaat een mens om zijn eigen ethische keuzes te verantwoorden? Koch trekt alle registers open, zelfs met de absurde vergelijking van een dode mossel met een kinderverkrachter komt hij meer dan behoorlijk weg. Eigenlijk toont hij hiermee vooral aan dat iedere morele keuze als aanvaardbaar overkomt op voorwaarde dat die vergezeld gaat van een overtuigende retoriek.

‘Zomerhuis met zwembad’ heeft een ritme dat naadloos aansluit bij de meanderende vaart van het verhaal. De plot is inderdaad meesterlijk. De roman overtreft ruimschoots 'Het diner' waarmee Koch al meer dan succesvol was. Hij nestelt zich in een select gezelschap van toonaangevende Nederlandstalige auteurs. Meer zelfs, hij verslindt enkelen met huid en haar. Het is een boek waarvan het ondenkbaar is je in te beelden dat iemand die er aan begint het niet wil uitlezen, of nog, dat iemand die het uitgelezen heeft het niet zou aanbevelen.

Details Fictie
Auteur: Herman Koch
Uitgever: Anthos
Jaar:
2011
Aantal pagina's:
381

Nieuwsbrief 7/7