Herman Brusselmans, 'Guggenheimer koopt een neger'

De man die sneller denkt dan z'n schaduw

Wie een impressie wil krijgen van de mentale staat in Vlaanderen in de jaren negentig kan zich eventueel wenden tot twee trilogieën: Tom Lanoyes monstertrilogie en de drie romans van Brusselmans waarin de belevenissen van de rouwdouwer Guggenheimer centraal staan.

Waar Lanoye koos voor de familiekroniek, opteerde Brusselmans voor de schelmenroman. En injecteerde die met een mix van hysterisch realisme à la Bret Easton Ellis, bespiegelingen over mens en maatschappij en een portie Tommy Cooper-achtige humor.

Guggenheimer laat zich kennen als de omgekeerde versie van soldaat Švejk. Jaroslav Hašek gebruikte de figuur van de goede soldaat Švejk om in zijn romans het krankzinnige mechanisme van oorlog aan te tonen. Švejk blijft onder iedere situatie passief en interpreteert steeds letterlijk, waardoor hij alles en iedereen ondermijnt. Guggenheimer daarentegen is een man die steeds de werkelijkheid naar zijn hand zet door mensen te overdonderen met ideeën en wisecracks. Net zoals Švejk creëert hij daarmee een wereld die wel enige verbindingslijnen heeft met onze realiteit, maar die zich vooral laat lezen als pakweg 'QRN op Bretzelburg' van Robbedoes en Kwabbernoot.

Nadat Brusselmans Guggenheimer reïncarneerde in 2012 ('Guggenheimer in de mode'), is dit de tweede hernieuwde kennismaking met het Gentse genie.

Het verhaal laat zich samenvatten op een bierkaartje: Guggenheimer ontmoet Stefanie die met haar vriendinnen in een hevige discussie verwikkeld is. Namelijk wat is de beste auto: BMW 3-reeks of de Mercedes C-klasse? Hij beslist stante pede dat Stefanie zijn vrouw zal worden, neemt haar mee op een etentje. De rest van het boek spendeert hij aan rondwandelen in Gent, Indira Gandhi, drinken en aan het helpen (!) van Stefanies dochter Frouke. Guggenheimer die iemand helpt uit altruïsme, het klinkt alsof beweren dat de aarde een platte schijf is.

Er sijpelt melancholie door in de denkwereld van Guggenheimer: vrouwen worden vergeleken met Judy Garland (een filmster die haar glorieperiode toch al beleefde in de jaren '50), hij denkt vaak aan auto's uit vervlogen tijden als een Simca Ariane of een Ford Taunus. Is hij bezadigd geworden? Neen, daarvoor lijkt zijn hoofd te veel op de Antwerpse ring tijdens het spitsuur: te veel invallen. Het hoofd stopt nooit met zoemen.

Wanneer hij bijvoorbeeld onderweg is met Stefanie in haar Opel Meriva, komt hij tot volgende bedenking: 'hij dacht: ik heb eigenlijk nooit begrepen waarom ze de walvis per se een zoogdier willen noemen, hoewel het in wezen voor de hand ligt. Dingen die voor de hand liggen betwijfelen, het is een gave.'

Op nogal wat achterflappen prijken blurbs die ons verzekeren dat we een 'verontrustend' boek vasthebben, of ééntje dat 'de menselijke geest genadeloos fileert'. Dat kan in sommige gevallen misschien wel kloppen, maar soms heb je behoefte aan een portie baarlijke nonsens.

Details Fictie
Uitgeverij: Prometheus
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
320