Hans Magnus Enzensberger, 'De radicale verliezer'

De slang die zichzelf in de staart bijt

'De aanslagen van de radicale verliezers vormen op de achtergrond een permanent risico, net zoals de dagelijks voorkomende dood ten gevolge van een verkeersongeluk, waaraan we gewend zijn geraakt. Daarmee zal een mondiale samenleving die afhankelijk is van fossiele brandstoffen en die almaar nieuwe verliezers produceert, moeten leven.'

Waar het tweede deel van dit boekje hoofdzakelijk gebaseerd is op empirisch verworven kennis, raakten we vooral onder de indruk van de intuïtieve manier waarop hij het fenomeen van de zelfmoordterrorist probeert te duiden:

'Zijn daad stelt hem ertoe in staat over anderen te triomferen door hen te vernietigen. Anderzijds houdt hij rekening met de keerzijde van dat machtsgevoel dat zijn leven weleens waardeloos zou kunnen zijn, door aan dat leven een einde te maken.'

Het lijkt een duivelskring waaruit de radicale verliezer niet meer kan ontsnappen door reflectie. Enzensberger voert dat idee consequent door en werpt op dat het bij een figuur als Hitler niet ging om de finale eindoverwinning, maar om 'om het radicaliseren en vereeuwigen van de eigen verliezersstatus'.

Net zoals Hitler via Leni Riefenstahl sluw omsprong met het medium film om zijn vermeende status in de verf te zetten, zo herkent Enzensberger in de beeldtaal van slachtpartijen de 'afhankelijkheid van het gehate westen'. Zijn ze immers geen ijverige leerlingen van Hollywood met hun interpretaties van splatter-movies en rampenfilms?

Dit essay deinst trouwens niet terug om de destructieve krachten te duiden die sluimer(d)en in het christendom. Het slothoofdstuk, over de burgeroorlog in het China van de negentiende eeuw, is daarvan een mooie illustratie.

'Het is immers het doel van de radicale verliezer zo veel mogelijk anderen tot verliezers te maken.'

Psychologie, geschiedenis en politiek in een compact en uiterst leesbaar essay dat een poging doet om door te dringen in het heart of darkness.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Cossee
Jaar:
2016
Aantal pagina's:
104