Hanna Bervoets, 'Alles wat er was'

Overleven na de knal.

In 'Alles wat er was' komt een groep van acht mensen op zomaar een zondag vast te zitten in een school. Waarom precies wordt ons én hen nooit helemaal duidelijk: er klonk een enorme knal, ramen en deuren moesten gesloten worden en verder was het wachten op nadere instructies. Die niet kwamen. Acht mensen worden er zeven, een beperkte voorraad voedsel leidt al gauw tot rantsoenen, en een groep zo goed als onbekenden leert elkaar tegen wil en dank steeds beter kennen. Ooit samengekomen omwille van een wetenschapsprogramma, nu afgesloten van alles en iedereen – zonder internet, telefoons of technologie, met kinderboeken, gymnastiekmatten en een roze agenda. 

'Alles wat er was' bestaat uit de losse dagboekstukjes van tv-redactrice Merel, opgeschreven in de roze agenda, die de lezer volledig door elkaar gehusseld bereiken. De keuze voor die verwarrende structuur zorgde er bij ons voor dat we niet meteen in het verhaal zaten. Lastig aan het begin, zeker, maar later blijkt deze vorm meer dan gerechtvaardigd: omdat de lezer al weet van de steeds langer durende afzondering en bijbehorende moeilijkheden, worden de beschrijvingen van de eerste dagen des te beklemmender. Ook doordat we steeds door de ogen van Merel kijken, wordt ons maar een beperkt beeld en begrip geleverd van de situatie als geheel. Vast goed voor het verhaal, maar niet voor onze nieuwsgierigheid – stiekem hadden we toch meer willen weten over de andere leden van de groep, of in ieder geval over die knal. Naarmate het boek vordert, krijgen we meer en meer aaneengesloten stukken te lezen en vallen de puzzelstukjes op hun plaats.

Hanna Bervoets, columnist voor Volkskrant Magazine en Viva, schreef met 'Alles wat er was' haar derde boek, een boek dat op het eerste gezicht niets verrassends zal bieden. Romans over mensen in een afgesloten ruimte zijn verre van nieuw, verhalen over het einde der tijden evenmin. Fascinerend blijven beide concepten echter wel, en dat blijkt maar weer uit 'Alles wat er was'. Het doorlopende en onvrijwillige samenzijn in pure onzekerheid van Merel, haar collega's, een meester, een moeder en haar kind, laat zien hoe onderlinge verhoudingen en wat doorgaans wordt beschouwd als 'normaal' gedrag op scherp komen te staan. Bervoets heeft een veelgebruikte basis ingezet voor een verhaal dat je tot op de laatste bladzijde nieuwsgierig houdt en een stille, maar zeurende pijn in je buik oproept.

Een wetenschapsprogramma als reden voor samenkomst was een slimme keuze: Merels beschrijvingen en overpeinzingen zijn doorspekt met wetenschappelijke feitjes, die het verhaal meer diepgang geven zonder aan de geloofwaardigheid van het personage af te doen. Voeg daar het gebruik van alledaagse taal aan toe, en mooie observaties over onze afhankelijkheid van technologie en een constante informatiestroom, en je hebt een moderne toevoeging aan het bestaande apocalyptische genre die misschien zelfs de tand des tijds kan doorstaan.

 

Lees ons interview met Hanna Bervoets hier.

Coverfoto: Robin de Puy


Details Fictie
Uitgeverij: Atlas Contact
Jaar:
2013
Aantal pagina's:
284