Gerbrand Bakker, 'Knecht, alleen'

Ondramatisch

In de eerste helft van 'Knecht, alleen' haalt Bakker een bespreking aan waarin zijn proza wordt gelijkgeschakeld met dat van een blog. Een merkwaardige kronkel van de recensent: want het gros van de blogschrijvers was louter geïnteresseerd in het opblazen van dagelijkse gebeurtenissen tot epische proporties.

Gerbrand Bakker (1962) hanteert het omgekeerde principe: bij momenten heeft hij meer weg van een reporter die zijn eigen bestaan van commentaar voorziet. De moeder wordt bezocht, hij ontvangt bezoek van lezers (waarbij sommigen zich in zijn bestaan trachten te wurmen), er worden gesprekken gevoerd met collega-auteurs als Dautzenberg.

Daarbij valt vooral de gezandstraalde schrijfstijl op. Metaforen zijn afwezig. Net als bij Herman Brusselmans lijkt het alsof je het denkproces van de schrijver volgt terwijl hij aan de slag is:

'Hoewel ik heel veel lezingen vergeten ben, staat één me nog tamelijk scherp voor de geest [...] Ik meen dat het in Deventer was, in een boekhandel aldaar [...] Nee wacht, het was in Wageningen, het zal Kniphorst geweest zijn' 

Die directe manier van schrijven zorgt ook voor komische effecten:

'Ver na twaalven kwamen we in Amsterdam aan en ik ging met Paul mee naar zijn huis. Daar bakte hij een ei en vervolgens gingen we met elkaar naar bed.'

In 'Jasper en zijn knecht' (2016) - Bakkers vorige bijdrage aan de privé-domein reeks - toonde hij zich uitermate bedreven in het beschrijven van de band tussen mens en dier. In 'Knecht, alleen' valt vooral de volstrekt ondramatische manier op waarop geschreven wordt over vorige liefdes. Net omdat sentiment afwezig is bij Bakker, resulteert dat in scherpe contrasten. Wanneer hij een bezoek brengt aan de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam, wordt dat nuchter verwoord. Tot op het punt dat de absurde wisselwerking tussen economie en zorgverstrekking voelbaar wordt:

'Maanden later kreeg ik een rekening van mijn zorgverzekering waaruit bleek dat ik met dat crisisbezoek in één klap mijn eigen risico opgebruikt had. [...] Het kwartiertje in het kleine kamertje [...] kostte 1350 euro.'

Het is vreemd dat een klassieker als Bakkers 'Boven is het stil' (2006) in ons land weinig gelezen blijft. In Frankrijk bereikte de roman de shortlist van de Prix Médicis étranger.

'Knecht, alleen' is een boek in de beste traditie van privé-domein, we hadden het van Gerbrand Bakker niet anders verwacht. 

 

Details Non-fictie
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Jaar:
2020
Aantal pagina's:
287