Elvis Peeters, 'Brood'

Op zoek naar een betere wereld

Het gegeven is niet nieuw: literatuur over vluchtelingen. De manier waarop een dergelijke thematiek in romaneske vorm wordt verpakt daarentegen wel. Zo koos Elvis Peeters (1957), die al jaren succesvolle titels zoals 'Wij', 'Dinsdag' en 'Jacht' met zijn echtgenote Nicole van Bael publiceert, met 'Brood' voor een uiterst intens geschreven roman. Compacte zinnen en een behoorlijk aantal witregels duiden erop dat Peeters in 'Brood', nog meer dan in het verleden, zijn schrijfstijl heeft verfijnd.

De invalshoek is voor de hand liggend: een anonieme jongen, uit een niet nader te bepalen land waar oorlog heerst, slaat op de vlucht.

'Vliegtuigen vlogen over. Soms zes of acht op een dag. Nu en dan zagen we ze boven de heuvels cirkelen. Zwaluwen vlogen wispelturiger, en vrolijker. Dan verdwenen ze achter de heuvels en heel af en toe hoorden we het ratelen van de boordwapens.'

Het jongetje, dat zijn ware leeftijd niet eens kent, vertelt het leed dat zijn familie is overkomen. Nadat zijn moeder en zijn drie zusjes het land hebben verlaten, blijft hij alleen achter met zijn vader en zijn oudste broer en zus. Om aan de kost te komen en te kunnen overleven, werkt hij in een supermarkt. De caissière zorgt ervoor dat hij ondanks alles toch even dagdroomt.

'Toen ik 's middags de winkel bijvulde, keek ik naar de kassajuffrouw die daar keurig zat, met haar borsten rustig voor zich uit dommelend - terwijl ik had gezien hoe heftig ze konden ademen.' 

Wanneer de supermarkt wordt gebombardeerd, zit er voor de ik-verteller niets anders op dan naar betere oorden te reizen. Een helse tocht, vol ontberingen met duistere figuren die vooral op geld uit zijn, en die tocht eindigt allesbehalve vrolijk. Eenmaal aangekomen in een anonieme stad droomt de jongen van een job als bakker, of waarom ook niet: fietsenmaker. Groot is zijn ontgoocheling als tijdens een vuurwerk - een verwijzing naar de gebeurtenissen in Keulen? - zijn hand ongewild tussen de benen van een meisje terechtkomt.

'Ik heb een meisje, een jonge vrouw haar gemoedsrust ontvreemd, haar onbezorgdheid, ik heb haar eer aangetast, haar haar normale vanzelfsprekende intimiteit ontstolen.'

Het slaat al zijn illusies en dromen van een betere wereld brutaal aan scherven. Hoe moet het nu met hem verder in die andere wereld, waar hij hoopte een beter leven te vinden?

'Brood' sluit naadloos aan op 'De ontelbaren', maar is beklemmender, al was het maar omdat Elvis Peeters door middel van korte hoofdstukken de lezer in een wurggreep houdt. 'Brood' doet bijwijlen aan een geactualiseerde versie van 'Mijn kleine oorlog' van Louis Paul Boon denken, op de best mogelijke manier.

Details Fictie
Uitgeverij: Podium
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
127