Edward van de Vendel, 'De grote verboden zolder'

Gruwelijk eng? Niet bepaald, nee

De afgelopen Kinderboekenweek in Nederland stond volledig in het teken van griezelen, onder het motto ‘Gruwelijk eng’. Edward van de Vendel liet zich door deze slogan inspireren en schreef een thriller voor kinderen vanaf een jaar of negen. De verteller spreekt lezers expliciet aan om hen van het waarheidsgehalte te overtuigen; precies veertig jaar geleden heeft hij dit ‘echt’ meegemaakt.  Tegelijkertijd brengen typeringen van de tienjarige Eddie – kleine Edward, heeft u ‘m? – die geloofwaardigheid op losse schroeven: “[I]k was een jongen die dingen verzon.”

Eddies voorspelbare, veilige wereldje wordt flink door elkaar geschud met de komst van Linea, een ‘beschadigd kind’. De precieze reden van haar logeerpartij wordt Eddie vooralsnog onthouden. In het gezelschap van de onverschrokken twaaljarige, durft Eddie uit z’n comfortzone treden en de Grote Verboden Zolder verkennen. Linea wekt er geheimzinnige wezens tot leven, zoals Herr Johannes, ‘de Hoeder van de Wind’. Deze goedmoedige geest vervoert Linea en Eddie met graagte op z’n als wolk verpakte lichaam. Een nogal abstract gegeven, dat via de integratie van enkele tekeningen concreter zou moeten worden. Eddie beseft maar al te goed dat het allemaal niet realistisch is:: “Wat er in die zoldernachten gebeurde was écht, maar ik denk dat het echt was voor Linea en mij, niet voor iemand anders. Het was een waarheid voor twee.”

De wat angstige Eddie treedt met allerhande merkwaardige wezens in contact en groeit zo over z’n angsten heen. Dat blijkt precies de bedoeling, want het moment breekt aan dat hij iets voor Linea moet terugdoen. Daar komt nogal wat spuug bij te pas. Lekker vies dus, nog zo’n klassieker uit het commerciële jeugdboek. Spannend wordt het allemaal niet; Van de Vendel bedient zich van doorzichtige trucjes om spanning op te wekken, zoals vooruitwijzingen, de hoop uitspreken hoe alles anders had kunnen verlopen en een tot de verbeelding sprekende setting, namelijk een Grote, Verboden Zolder. Herr Johannes blijkt ook nog bedenker van ‘halfmislukte moppen’ om het magere verhaaltje wat op te leuken. Deze vertelseltjes zijn echt beneden alle peil. Maar goed, spanning en humor gaan natuurlijk hand in hand in de jeugdliteratuur. Liefde is ook een vast ingrediënt van doorsnee-kinderboekjes, en dat heeft van de Vendel goed begrepen; natuurlijk voel Eddie kriebels voor de twee jaar oudere Linea.

'De grote verboden zolder' mist een gedegen plot, waardoor het verhaal alle kanten uitwaaiert. Van de Vendel dient steeds meer ongeloofwaardige en vooral vergezochte zijlijntjes te integreren om een nog enigszins consistent geheel te creëren. Net wanneer je je afvraagt waar zo’n inspiratieloos verhaaltje naartoe gaat, bieden Eddies ouders de langverwachte verklaring voor Linea’s gedrag, die ze vanuit haar moeilijke familiale achtergrond toelichten. Het heeft allemaal weinig uitstaans met de plot, maar goed, de auteur kan zo een afgerond verhaaltje presenteren.

De stilistische rijkdom uit z’n psychologische adolescentenromans en humoristische prentenboeken, ruilt de auteur al te makkelijk in voor een vlakke, descriptieve stijl: ‘haar wangen zagen zo wit als nieuw papier’, “Ze drukte de klink naar beneden en mijn hart plofte open.'

Het is lang niet iedereen gegeven om een (jeugd)boek in opdracht te schrijven, ook een getalenteerd auteur als Edward van de Vendel niet. Dat maakt dit zowel inhoudelijk als stilistisch totaal mislukt verhaaltje pijnlijk duidelijk.

 

Vanaf 9 jaar