Edouard Louis, 'Ze hebben mijn vader vermoord'

Schrijver van schaamte en geweld

In 2014 maakt Frankrijk kennis met de 21-jarige schrijver en socioloog Edouard Louis. ‘Weg met Eddy Belleguele’ geeft een onverbloemd beeld van het opgroeien in het arbeidersmilieu van Picardië. Volgens velen een literaire ‘slag in het gezicht’. Vier jaar later keert Edouard Louis terug naar zijn vader in 'Ze hebben mijn vader vermoord’. Maar de man die voor hem staat is lichamelijk failliet. De vijftiger kan amper lopen en komt de nacht door met een ademhalingsapparaat. De reconstructie van de delicate vader-zoonrelatie groeit uit tot een broeierige aanklacht tegen de in de titel vernoemde ‘ze’ die zijn vader tot deze schim maakten.

In het eerste deel focust Edouard Louis op de relatie met zijn vader. ‘Ik keek je aan', schrijft hij, 'en probeerde de jaren waarin ik ver weg had geleefd van je gezicht af te lezen.’ Net als in zijn eerste roman krijgen we inzicht in de hypermasculiene verwachtingspatronen waaraan de jonge Edouard moeilijk kan voldoen. Alleen is nu zijn taal delicater. De herhalingen en het herformuleren betrekken de lezer nog meer bij het verhaal. Nu en dan zoomt Louis uit en refereert aan het werk van auteurs als Sartre en Didier Eribon. 

Opnieuw drijven thema's als schaamte en geweld boven. Schaamte om een zoon die als een meisje danst en huilt. Het geweld van zijn schoolkennis in een ongeschoold milieu. Langzaamaan wordt een derde thema voelbaar: wraak. In deel twee neemt Louis dat letterlijk door de verhoudingen binnen het gezin zo op scherp te stellen dat door zijn toedoen zijn vader zowat gewurgd wordt. Maar voor Edouard Louis is vadermoord te kort door de bocht. Daarvoor is zijn blik te empathisch.

Zijn vader begrijpen en diens verhaal vertellen is immers zijn doel. ‘Het verhaal van jouw lichaam beschuldigt de politieke geschiedenis,’ aldus Louis. In deel drie evolueert zijn al ietwat nerveuze pen naar een regelrechte ‘J’accuse’. Mensen als zijn vader worden uitgebuit en geminacht door de politiek. Louis laat grote namen vallen zoals Sarkozy, El Khomri, Macron: ‘Ik wil uit wraak hun namen tot een onderdeel van de geschiedenis maken.’ Deze derde roman is alweer een ‘fikse linkse’. Het haast negentiende-eeuws aandoende determinisme leest fris in een tijd van meritocratie en individuele verantwoordelijkheid. Edouard Louis geeft stem aan de denkbeelden, dromen en frustraties van de arbeider. Daarmee leidt hij, naast ras en gender, ook sociale klasse binnen in de moderne literatuur. Zo bewijst Edouard Louis zich met 'Ze hebben mijn vader vermoord' opnieuw als een van de meest geslepen pennen van deze tijd.

Details Fictie
auteur: Edouard Louis
vertaler: Jan Pieter van der Sterre, Reintje Ghoos
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
76