Donna Tartt, 'Het puttertje'

(Cult)uur van de waarheid

De één: 'Heb je wel eens een boek van Donna Tartt gelezen?'
De ander: 'Ja, natuurlijk!'
De één: 'Weergaloos, of niet?'

Vroeger, toen wij als website nog niet eens bestonden, was Donna Tartt een waardemeter. Op de speelplaats van onze middelbare school bepaalde bovenstaande conversatie of er een vorm van vriendschap kon ontstaan of niet. Die twee dikke kleppers van boeken, die niet specifiek bedoeld zijn voor jongvolwassenen, bepaalden je hele status. De elitaire groepjes scholieren waarover ze het heeft in 'De verborgen geschiedenis', vormden zich ook in het echt, op de speelplaats en daarbuiten. Het was voornamelijk schone schijn met veel toeters en bellen, maar hoe hard we ook voor de gek gehouden werden, het kon ons niets schelen.

Wij vonden haar boeken dan ook écht weergaloos. In haar debuut werden we meegezogen door het verhalende, in haar opvolger stonden we perplex door haar technische vaardigheden. Nog meer werden we aangetrokken tot de cultfiguur die Donna Tartt doorheen haar carrière is geworden. Dagenlang hebben we er over zitten piekeren: niet over hoeveel haar boeken teweeg wisten te brengen, maar wel hoe haar schrijven, zomaar moeiteloos, alles kon veranderen. Waarom waren het net haar boeken? Waarom was net zij de redder van de algehele literatuur?

Geen hond die het weet, buiten het feit dat ze een unieke schrijfstijl heeft, bloedmooi en mysterieus is. Zou ze het überhaupt zelf weten, eenentwintig jaar later, wanneer haar derde boek verschijnt? Tien jaar heeft ze erover gedaan om in 928 pagina's haar hoofdpersonage vorm te geven. 'Het Puttertje' gaat over Theo Decker, een dertienjarige jongen uit New York, die op wonderbaarlijke wijze een aanslag overleeft waarbij zijn moeder om het leven komt. Zijn vader is een paar maanden daarvoor verdwenen en Theo komt na de aanslag bij de familie van een rijke vriend terecht. Hij is helemaal van de kaart, in rouw en zoekt houvast aan dat ene object dat hem aan haar, zijn moeder, doet denken: een klein, mysterieus schilderij, dat hem uiteindelijk in de onderwereld van de kunst doet belanden.

We herkennen veel kenmerken van 'De verborgen geschiedenis'. Het is een melodramatische thriller met dat verschil dat ze haar hoofdpersonage geen moord laat oplossen, maar hem van die moord probeert te onthouden. Dat ijzingwekkende combineert ze met het hoogdravende technische aspect uit 'De kleine vriend'. Het boek laat je niet zomaar los en zoekt een fijn begrensde dualiteit. Het leest als een hogesnelheidstrein, maar vraagt ook een bepaalde focus en precisie.

‘Het Puttertje’ is variërend en bezit vele verhaallijnen die ervoor zorgen dat het hoofdpersonage makkelijk in de schaduw kan vertoeven. Er is een heersende mystiek, een drang naar meer inkijk in het leven van het hoofdpersonage, het leven van Dekker, maar wordt maar systematisch gevoed. Alsof het een reflectie is van de schrijfster zelf, waarvoor wij al lang dezelfde gevoelens koesteren. Tartt wordt geleefd, maar laat op haar beurt haar personages leven.

Om het boek het beste te omschrijven, moeten we het centrale schilderij, ‘Het Puttertje’, en de algehele schilderkunst erbij halen. Van op een afstand heb je een perfect overzicht van het tafereel, maar ga je er dichterbij staan zie je alleen nog maar strepen, kleuren en impressies. Dat laatste geeft inzicht, de afstand een overzicht.

Donna Tartt kan je niet classificeren, net als Lev Tolstoj bijvoorbeeld, maar met dat verschil dat zij de kracht heeft om daar bovenuit te groeien met een overlevingskracht en een helderziende identiteit.

Details Fictie
Originele titel:
The goldfinch
Vertaling: Sjaak de Jong, Paul van der Lecq, Arjaan van Nimwegen
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2013
Aantal pagina's:
928

Nieuwsbrief 7/7