Dirk Tieleman, '¡Viva Cuba!'

Goedbedoelde reisblog in boekvorm

Cuba is een land dat inmiddels mythische proporties heeft aangenomen. Je kunt er op bezoek gaan om je te laten onderdompelen in een 'echte communistische staat'. Dit houdt vooral in dat toeristen zich laten rondrijden in ouderwetse Amerikaanse sleeën of fietstaxi’s, her en der een sigaar roken en vooral veel Fidel Castro en Che Guevara vlaggen zien. Of dat het werkelijke communistische gedachtegoed portretteert, is maar de vraag. Dirk Tieleman en Lut Baeten volgden de revolutie en brachten ¡Viva Cuba! uit.

Een eerste indruk maak je maar een keer, dat geldt voor alles en iedereen. Des te opvallender is dat op pagina één van het boek een foto staat van een aantal archaische vervoerstypen. De straat is verder verlaten. Het onderschrift van de foto: In Cuba is alles zoals vroeger. Deze zin werkt direct wrevel op, want dit is flagrant onjuist: het boek zegt zelf vanuit de premisse van een land in verandering te vertrekken. Waarom dan dit als eerste indruk achterlaten op de lezer? '¡Viva Cuba!' slaagt er dan ook niet in om die negatieve eerste indruk weg te wassen. 

Toegegeven, het is vooral een sympathiek boek met een inhoudelijk randje. Tieleman beschrijft het land duidelijk met een bepaalde liefde voor zowel de bevolking als het land zelf, maar de kwaliteit van zijn schrijven weerspiegelt onvoldoende wat hij waarschijnlijk heeft gevoeld en meegemaakt. De Spaanse woorden waarmee hij de tekst doorspekt, zijn eerder frustrerend en geven het gevoel van de toerist die overtuigd is van het feit dat hij, door middel van de taal te spreken, ook direct op de hoogte is van de ins en outs van de cultuur.

Zoals het een toerist betaamt, gaat hij in gesprek met verschillende Cubanen. Sommige stemmen zijn zeer interessant en geven een eerlijk beeld weer van de hedendaagse situatie in Cuba, zoals de naar Costa Rica geëmigreerde Ana Vivian. Sommige stemmen zijn minder relevant en dienen vooral als opvulling van het boek. Een nieuw personage wordt steevast geïntroduceerd met een beschrijving van persoonlijkheid (de beheerste Rubio, de hongerige Alicia, de taaie Kiki) en uiterlijk (de slanke Laureen, de aantrekkelijke Evita). Adjectieven die zelden tot nooit iets inhoudelijks toevoegen. Sommige mensen krijgen slechts twee zinnen toebedeeld, waardoor de introductie van die mensen geen enkele relevantie heeft, ook niet later in het boek.

Niet alleen wordt er veel papier verspild aan irrelevante kwesties, overgangen in het boek zijn zeer abrupt en vreemd. Binnen één zin worden regelmatig niet gerelateerde dingen gezegd, om over de woordkeuze maar te zwijgen: 'Ik mag haar erg graag en traagzaam rijpt een idee.' Een gesprek over de kosten van een motor, om de volgende zin een steile trap naar de gastenkamer te beschrijven en zo zijn er nog talloze voorbeelden te noemen. 

Tieleman heeft het land duidelijk in zijn hart gesloten, dit boek is ook zeker een aardige aanzet en zijn bedoelingen zijn goed. Het is interessant om verschillende mensen van Cuba te horen, al is het toch voornamelijk de (rijkere) middenklasse is die we terugvinden. Het is zichtbaar dat hij al die mensen en hun meningen op een objectieve wijze probeert te portretteren en al die verhalen verweeft met de geschiedenis van het land. Het lukt hem en zodoende ook Lut Baten - die daar blijkbaar pas na tien jaar regelmatig te komen, eens ging nadenken over hoe het land nu eigenlijk in elkaar zat - echter absoluut niet om boven het niveau van een reisblog uit te komen. Voor eenieder die dat graag leest, is dit boek allicht wel een uitkomst.  

Details Non-fictie
Auteur: Dirk Tieleman, Lut Baten
Uitgeverij: Davidsfonds
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
256