David Van Reybrouck, 'Odes'

Van poetsvrouw tot Leonard Cohen

Dichter-schrijver David Van Reybrouck (1971) valt niet voor een gat te vangen. Behalve gedichten en theaterteksten verwierf hij vooral bekendheid door 'Congo. Een geschiedenis', een internationale bestseller. Zijn boekenweekessay 'Zink' werd inmiddels bekroond met de Prix du livre européen. In afwachting van nieuw werk is er nu 'Odes', een bundeling teksten die hij eerder schreef voor 'De correspondent'.

'Odes' is een enigszins misleidend begrip. Onder ode verstaat men immers een lyrisch gedicht, doorgaans met een strak metrum en complexe strofenbouw, dat een verheven onderwerp behandelt op ernstige toon. Wat Van Reybrouck hier serveert zijn lofuitingen over de meest uiteenlopende onderwerpen waarin hij zonder retouches toont wie hij is en hoe hij over iets of iemand denkt. Met soepele pen beschrijft hij plekken waar hij graag komt, of hij deinst hij er niet voor terug enkele dichtregels van Gerrit Kouwenaar binnen te laten in een eerbetoon aan Anne Teresa De Keersmaeker.

Nagenoeg niets ontsnapt aan zijn aandacht in de stukken die hij in de periode 2015-2018, onderweg naar ergens of in de besloten ruimte van zijn werkkamer, schreef. Geen onderwerp is hem te min of hij grijpt naar de pen om er in een aantrekkelijke stijl over te reflecteren. In 'Ode aan de poetsvrouw' richt hij zich tot S., zijn werkster.

'Je afvragen of je haar wel genoeg betaalt. Je afvragen hoe ze het volhoudt, zes dagen per week, bij al die gezinnen en singles waarvan ze de huissleutels heeft. Je ongemak afkopen met af en toe een groter bedrag.' 

Aangrijpend is 'Ode aan Joost Zwagerman' die in september 2015 uit het leven stapte en met wie Van Reybouck vrij close was. Herinneringen worden opgehaald aan een etentje met Zwagerman en zijn geliefde Maaike op de Kunstberg in Brussel.

'God, wat was die man erudiet. Joost was gretig, gulzig en vurig ineen. Een kunstberg op de Kunstberg.'

Evenzeer treffend zijn de hommages aan Leonard Cohen en David Bowie. Cohen wordt geportretteerd als iemand die een intieme band met zijn publiek wist op te bouwen. Bowie daarentegen staat model voor het type artiest dat maar blijft intrigeren, zelfs tot het einde van zijn dagen.

'Weten dat je ongeneeslijk ziek bent, daarover louter je intimi inlichten en ondertussen in alle stilte met enkele jonge muzikanten een laatste meesterwerk maken. Ja, dat is een testament. Niet in de zin van terugblik, maar van blijvende honger en geestdrift.'

In 'Ode aan het bierviltje' ten slotte wil Van Reybrouck meer te weten komen over Tzenko die keer op keer zijn odes zo raak wist te illustreren. Blijkt dat hij een Zweed is en Nederlands kan lezen. Een begaafd kunstenaar wiens tekeningen zoveel meer zijn dan een plaatje bij een tekst.

'Hoe is het mogelijk, denk ik, om zo'n verbluffende tekentechniek te koppelen aan telkens goede vondsten? Want een illustratie moet meer doen dan illustreren.'

'Odes'  van David Van Reybrouck is meer dan zo maar een aangenaam tussendoortje. Hier is een schrijver aan het woord die alles wat het leven aan schoonheid en troost te bieden heeft in een helder geschreven proza op de lezer loslaat.

Details Non-fictie
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
245