Dave Eggers, ‘Helden van de grens’

Moedige en zuivere mensen creëren voor dummies

Elke dag dienen zich honderden mogelijke levens aan. Eén daarvan is in een rammelende camper van je verleden wegrijden en met je vijf- en achtjarige kinderen een road trip maken. In ‘Helden van de grens’ vertrekt Josie, volledig conform de Amerikaanse zoektocht naar zuiverheid, naar Alaska, een staat die geteisterd wordt door hevige bosbranden. Een uitgestippelde route is er niet, een plan evenmin.

De verhaallijn daarentegen verloopt rustig volgens een gekend patroon. We volgen Josie en haar kinderen langs een lange route van fait divers, waarin een aantal sleutelherinneringen verweven zitten. Passeren de revue: haar schijtende ex Carl, de stervende vrouw die haar een proces aansmeerde, de jonge soldaat voor wiens dood ze zich verantwoordelijk voelt. Door het gebrek aan contact met volwassenen raakt Josie meer en meer verstrikt in een kluwen van verstikkende gedachten, die ze probeert te counteren met zelfverzonnen musicals. Die leuk bedoelde bedenkingen voegen weinig toe, maar drukken je nog harder met je neus op Josies afzondering.

Want meer nog dan haar verleden, ontvlucht Josie teleurstelling, ‘het drama van suburbia’, ouders met oordelende blikken aan de schoolpoort, ‘de stupiditeit en de misplaatste verwachtingen van de hele mensheid’ die je kunt aanschouwen door iemand met een bladblazer te observeren, vrouwen met een paardenstaart die altijd haast hebben om biologische groenten te kopen en hun kinderen van capoeira op te halen en zo kunnen we nog wel even door gaan. Josies tirades worden verzacht door een ironische ondertoon, die echter volledig afwezig is in haar aanklacht tegen deze laffe eeuw, die lijdt onder een gebrek aan spijt, kracht en rechtvaardigheidsgevoel. Zo lijkt Josie bij momenten haar best te doen om een plaats te claimen in de eregalerij van onaangenaamste personages.

Gelukkig wordt haar geneuzel gecompenseerd door de vrolijke familieavonturen met Paul en Ana, allebei karikatuurtjes op twee benen. Paul is de zorgzame oudere broer, Ana de wildebras met een spoor van vernieling in haar kielzog. Ze zorgen voor een lichte noot, maar fungeren ook als katalysator voor Josies beschonken getob over haar verantwoordelijkheden en tekortkomingen als ouder. In die passages is Eggers op zijn scherpst en deelt hij een authentieke kijk op wat het betekent om mens te zijn.   

Uiteenlopende figuranten helpen Josie om zichzelf beter te leren kennen als moeder, vrouw en Amerikaanse. Bij elke ontmoeting valt er wel een levensles te rapen, van ‘yolo’ over de behoefte aan consistentie, tot haar eigen credo over heroïsme: ook binnen een angstcultuur kun je mensen leren om moedig en zuiver te zijn. Zo ontpopt ‘Helden van de grens’ zich tot een klassieke bildungsroman.

Met het escapisme van zijn nieuwste worp laat Eggers de dystopie van ‘De cirkel’ weer ver achter zich. Toch kan hij het ook hier niet laten om af en toe met een belerend vingertje te zwaaien en we herkennen de stem van de auteur onder zijn personage. Het is oké, zegt hij. Je mag in benevelde toestand genieten van de schoonheid om je heen. Je mag weggaan, moét weggaan. Zolang je maar moedig doorgaat. En zolang er maar lessen getrokken worden uit het geluk van je persoonlijke puinhoop. 

Details Fictie
Helden van de grens
Originele titel:
Heroes of the Frontier
Auteur: Dave Eggers
Vertaler: Gerda Baardman, Brenda Mudde, Elles Tukker, Maarten van der Werf, Monique ter Berg
Uitgeverij: Lebowski Publishers
Jaar:
2016
Aantal pagina's:
365