Cyriel Buysse, 'In betere kringen'

Kirrende dames in een salon

Het blijft tevergeefs zoeken naar de romans van Cyriel Buysse (1859-1932) in de boekhandel. Het kan toch niet dat de beroemde schrijver voortaan enkel nog wordt geassocieerd met een Buysse-biertje? Vandaar dat de publicatie van 'In betere kringen. Satirische verhalen en kronieken' moet worden toegejuicht. Het begin van een Buysse-revival?

Het is in alle opzichten een niet geringe verdienste dat Joris Van Parys na achtereenvolgens zijn fenomenale biografie 'Het leven, niets dan het leven. Cyriel Buysse en zijn tijd' en het fotoboek 'De wereld van Cyriel Buysse' geen kans onverlet laat om het oeuvre van deze auteur onder de aandacht te brengen. Zo verzamelde hij onder de titel 'Satirische verhalen en kronieken' elf teksten die, op twee na, nooit eerder werden gebundeld. Ze verschenen onder andere in Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift, De Telegraaf, Haagsche Post en Groot Nederland. Verhalen die illustreren dat Buysse veel meer in de pen had zitten dan naturalistische en realistische romans die zich hoofdzakelijk op het platteland afspelen.

Neem nu bijvoorbeeld 'Monsieur Hardamour', een novelle over een ambitieuze bedrijfsdirecteur die niets of niemand ontziet om een kolossaal vermogen te verzamelen. De man komt pas tot inkeer wanneer hij per ongeluk zichzelf heeft opgesloten in zijn grote brandkast. Van zodra hij wordt bevrijd belooft hij zich anders te gedragen tegenover zijn arbeiders, zijn maîtresse en gezin. Een vage belofte zo blijkt. 'En met gefronste wenkbrauwen en een trek van hardheid om de mond, nam hij het onwrikbaar besluit in het geheel niets enige verandering toe te brengen; niets, absoluut niets uit te voeren van al die weke voornemens, die zijn akelige toestand hem had ingeboezemd.'

Van een totaal andere aard is 'De putter'. Een licht satirisch stukje waarin hij de zogenaamd betere kringen op de korrel neemt. Een salon vol kirrende chique dames die met lede ogen aanschouwen hoe een puttertje zijn dood tegemoet vliegt. Geboren en opgegroeid in een rijke familie bevindt Buysse zich in een gedroomde positie om plaatsen te beschrijven waar rijke lieden en minder gefortuneerde mensen over de vloer komen. Een knap staaltje hiervan staat te lezen in 'Pension de famille'. Wie over veel geld beschikt logeert in een mooi luxehotel op een berg met prachtige lusttuinen, de anderen vinden een onderkomen in het sombere Pension de famille.

In 'Een diner' wordt in het gezelschap van zwaar-gedecolleteerde dames getafeld, terwijl de erotische sfeer in 'Een avondje'  ervoor zorgt dat de ellende van de voorbije Eerste Wereldoorlog wordt vergeten. 'Het leven is schoon, antwoordde ik; heel schoon, héél schoon. De nieuwe, lieve wereld bloeit nu; ik wacht in spanning op de vruchten, die hij wel van lieverlede zal gaan afwerpen.'

Wat in dit en andere verhalen opvalt is het lenig Nederlands van Buysse, dat ondanks de jaren, bijzonder fris is gebleven. 'In betere kringen' is proza van een van onze beste schrijvers ooit, wiens romans als 'Tantes', ''t Bolleken' en 'Het recht van de sterkste' dringend aan een zoveelste herdruk toe zijn.

Details Fictie
Uitgeverij: Houtekiet
Jaar:
2020
Aantal pagina's:
188