Charlie Ayres, 'Het verhaal achter de beroemdste schilderijen van de wereld'

Inkijk in het schildersatelier

De titel ‘Het verhaal achter de beroemdste schilderijen van de wereld’ klinkt ambitieus, en die belofte kan de auteur vanzelfsprekend niet waarmaken. Niet alleen is het genre te omvangrijk; de classificatie ‘beroemdste schilderijen’ blijft een subjectieve interpretatie. Ayres begint zijn vertelling in 1434, met het ‘Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw’ en respecteert een chronologische opbouw tot het afsluitende verhaal achter Gauguins ‘Waar komen we vandaan?’ (1897). Hoewel Ayres vooral bekende schilderijen presenteert, van ‘La Primavera’ en ‘Mona Lisa’ tot ‘Het vlot van de Medusa’ en ‘Ophelia’, blijft de keuze toch arbitrair, temeer omdat een verantwoording ontbreekt. Werken als ‘De rog’ van Chardin en ‘Opkomende wind’ van Homer zijn duidelijk vooral door een enthousiaste auteur toegevoegd; of ze daadwerkelijk tot de ‘beroemdste schilderijen’ ter wereld horen, is twijfelachtig.

Ayres wijdt twee dubbele pagina’s aan ieder schilderij, dat in een historische tijd en plaats geduid wordt. Het gefictionaliseerde hoofdverhaal wordt door kleurrijke kaders met extra informatie omringd. Vervolgens worden twee pagina’s gewijd aan het scheppen van een ruimer kader, waarbij meerdere werken van de schilder vergeleken worden. Ayres sluit iedere bespreking met een lijst websites af, die uitnodigen tot verdere exploratie. Onder de titel ‘Zelf proberen?’ geeft de auteur aanzetten tot eigen creaties, liefst geïnspireerd door de afgebeelde schilderijen. Dat ‘doe het zelf’-kantje is eigen aan kunstboeken voor kinderen, maar Ayres brengt het er bekaaid vanaf. Zijn tips blijken niet meer dan een zoethoudertje; de opdrachten zijn vaak irrelevant of vaag van karakter.

Ayres heeft zich in de historische setting en figuur van de schilder ingeleefd, in een poging om het scheppingsproces van het schilderij tot leven te brengen. Een goedbedoelde insteek die in de praktijk echter niet overtuigt. Ayres is duidelijk geen verhalenverteller. De fictieve verhalen over de auteurs, hun beweegredenen, maar ook gevoelens en gedachten blijven aan het papier kleven. Als kunsthistoricus daarentegen verstaat Ayres de kunst om de twintig schilderijen van zinvolle en relevante analyses te voorzien. Hij slaagt in zijn opzet om jongere lezers te wijzen op markante figuren en opvallende technieken, zoals perspectief en driedimensionaliteit in ‘De slag om San Romano’ van Uccello, het gebruik van sfumato bij de ‘Mona Lisa’, Vermeers gebruik van de camera obscura en het exotisme bij Gauguin. Ayres sluit het geheel af met een beknopte biografie van de twintig schilders, een overzicht van de musea waar de schilderijen geëxposeerd worden en een verklarende woordenlijst.

Niet op het conto van Ayres te schrijven, wel voor rekening van de Nederlandse eindredactie zijn de storende typfouten, het door elkaar gebruiken van eigennamen (Kaufman, Kaufmann), het foutief afbreken van woorden (huwelijk-skandidaten) en het vergeten te vertalen van een titel (Compare this).

‘Het verhaal achter de beroemdste schilderijen van de wereld’ focust op persoonlijke ervaringen van twintig schilders tijdens het creëren van hun meesterwerk. Een boeiende insteek, maar omwille van de eerder gratuite benadering blijft het vooral bij goede bedoelingen. Interessanter zijn Ayres’ interpretaties: vanuit z’n ervaringen als kunstwetenschapper en met oog voor details laat hij jonge kinderen kennismaken met uiteenlopende technieken en motieven. Jammer dat de focus niet wat meer op die gedegen aanpak ligt.

 Vanaf 9 jaar

Details Non-fictie
Auteur: Charlie Ayres
Uitgeverij: Lemniscaat
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
96