Catherine Lewis & Joost Swarte, 'Kop en staart, literaire encyclopedie met muizen'

Spitsvondig

Drie blinde muizen
Drie blinde muizen
Zie hoe ze rennen
Zie hoe ze rennen
Ze rennen achter de boer zijn vrouw
Die ze het liefst een schop verkopen zou
Heeft u ooit zoiets gezien mevrouw?
Drie blinde muizen

Dit is de vertaling van een Engels kinderliedje dat geschreven werd in 1609. Bij ons is het relatief onbekend, hoewel u de muizen toch zou kunnen kennen uit de films van Shrek of van ‘Secret Hell’, een nummer uit de eerste plaat van dEUS waarin Tom Barman over hen zingt.

Catherine Lewis, docente ‘creative writing’ aan het New Yorkse Purchase College en zelf auteur van twee romans, gebruikte het rijmpje om in dit boek een aantal literaire begrippen te duiden. Zo doopt ze de drie knaagdieren Pip, Martha en Oscar in het hoofdstuk ‘De lenzen van de psychologische distantie’. Daarin laat Lewis zien vanuit welk standpunt de auteur zijn personages kan beschrijven om op die manier de betrokkenheid van de lezer te beïnvloeden.

Lewis geeft tekst en uitleg bij begrippen als bildungsroman, epigram en allegorie, telkens in een spitsvondig voorbeeld met de drie muizen en de boerin in de hoofdrol en, onder de noemer ‘de rode staart in het verhaal’, in een korte zin waarin het behandelde onderwerp bondig wordt samengevat. Wie meer wil weten, kan achteraan in het boek een uitgebreide appendix vinden met meer details.

Deze voorbeelden worden passend geïllustreerd door de Nederlandse tekenaar en grafisch ontwerper Joost Swarte. Hoewel het woord ‘illustraties’ in feite slecht gekozen is, aangezien zijn tekeningen telkens iets toevoegen. In zijn bekende krachtige klare lijn verluchtigt hij de teksten vaak met een snuif humor. Zijn werk doet daarbij niet alleen denken aan ‘noblesse oblige’ Hergé maar ook aan Amerikaanse krantenstrips uit de beginjaren van het genre.

Wat dit boek interessant maakt, is waarschijnlijk ook zijn grootste tekortkoming. Het valt een beetje magertjes uit voor de 'literaire encyclopedie' die het zelf pretendeert te zijn. Het is geen roman, het is geen naslagwerk en het is zeker geen stripverhaal. En hoewel het wordt aangeprezen als 'een cadeauboekje voor fervente lezers', lijkt de kans groot dat vooral leerkrachten Nederlands in de middelbare school het zullen gebruiken om hun lessen wat op te fleuren. Waar uiteraard helemaal niks mis mee is, als dat enkele dromerige leerlingen er toe aan kan zetten om hun favoriete boeken verder te ontleden of zelfs zelf te beginnen te schrijven. 

Details Strips
Catherine Lewis & Joost Swarte - Kop en staart, literaire encyclopedie met muizen
Auteur: Catherine Lewis
Illustrator: Joost Swarte
Uitgeverij: Oog & Blik / De Bezige Bij
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
144