Bleri Lleshi, 'De neoliberale strafstaat'

Tegendraads en coherent

De schier eindeloze reeks ‘Je denkt dat het een grap is, maar wanneer je om je heen kijkt, blijk jij de enige die lacht’ kreeg vorige week weer een bitter vervolg. De regionale zender ATV meldde dat de Antwerpse burgemeester overweegt om het leger in te zetten als de forains hun verzet tegen de nieuwe plaats van de Sinksenfoor verderzetten. Het voorval lijkt waanzinnig, maar als je ‘De neoliberale strafstaat’ van Bleri Lleshi leest, zie je dat het past in een zorgwekkende maatschappelijke trend.

Lleshi is een straatkat met negen levens. Hij is politiek filosoof, mensenrechtenactivist, was tot voor kort recensent bij uw aller Cutting Edge, en heeft zijn strepen verdiend in het jeugdwerk. Vorig jaar stampte hij ‘Brieven uit Brussel’ uit de grond waarbij hij Brusselse jongeren een forum gaf om over hun dagelijkse realiteit in onze hoofdstad te getuigen. Het project ademde kracht en hoop uit.

Met ‘De neoliberale strafstraat’ tilt Lleshi zijn street cred naar een hoger niveau. Hij vertrekt van de problemen die hij elke dag onder ogen krijgt en probeert die theoretisch te verklaren. Net zoals zo velen voor hem, legt hij de schuld bij het neoliberalisme – dat hij in tegenstelling tot veel van zijn collega’s wel netjes omschrijft. Veel te versimpeld komt zijn stelling hier op neer: door het neoliberalisme aan te hangen hebben politici enorm veel macht uit handen gegeven aan de markt. Daardoor slagen ze er niet meer in om de sociale en economische problemen van mensen op te lossen. Om zich toch te legitimeren, kiest het beleid er dan maar voor om mensen in armoede hard aan te pakken. De strijd tegen werklozen in plaats van tegen de werkloosheid, quoi. Ironisch genoeg hebben de neoliberale voorstanders van een kleinere overheid hier een immens staatsapparaat voor nodig.

Het analysekader in ‘De neoliberale strafstaat’ bevat op zich weinig nieuwe elementen. Luc Huyse had het tien jaar geleden in ‘Gullivers probleem’ al over de tanende macht van onze politici. Loïc Wacquant schreef over ‘Straf de armen’ en Thomas Decreus wees er in ‘Een paradijs waait uit de storm’ al op dat het neoliberale beleid enorme middelen aan controle en disciplinering spendeert. De kracht van dit boek is dat Lleshi erin slaagt om al die elementen tot een redelijk coherent geheel te smeden. Hij laat zien dat de stijgende ongelijkheid en de heilloze keuze voor meer repressie twee kanten van dezelfde medaille zijn. Daarvoor heeft de Albanese Brusselaar zijn huiswerk gedaan. ‘De neoliberale strafstaat’ bevat een schat aan informatie . Soms is het zelfs allemaal wat veel. De scherpte van het verhaal verzuipt bij wijlen in de gigantische hoeveelheid cijfers en zijthema’s.

Toch maakt Lleshi problemen waar een groot taboe op heerst, bespreekbaar. Het gaat dan niet alleen over socio-economische aangelegenheden. Wie durft er bijvoorbeeld vandaag met zoveel woorden zeggen dat kiezers, mede onder invloed van de media, met weinig kennis van zaken over sociaal beleid oordelen? Hoe die ongemakkelijke waarheid dan weer te rijmen valt met zijn oproep voor meer directe democratie, is ons minder duidelijk. Is dat niet de rechtstreekse weg naar een minarettenverbod als in Zwitserland, of naar een juridische onmogelijkheid om belastingen te verhogen zoals in Californië?

Let wel: zulke vaststellingen maken ‘De neoliberale strafstaat’ niet inconsequent, wel tonen ze de paradoxen en complexe maatschappelijke problemen waarvoor we staan. Veel stof tot discussie dus en laat dat net de kracht van dit tegendraadse boek zijn.

Details Non-fictie
Auteur: Bleri Lleshi
Uitgeverij: EPO
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
319