Bart Koubaa, 'Het leven en de dood van Jacob Querido'

Een leven tussen slaven en suiker

Het lijkt stilaan op een traditie, sinds het verschijnen van 'Maria van Barcelona' laat Bart Koubaa (pseudoniem van Bart Van den Bossche, 1968), om de twee jaar een nieuwe roman op de lezer los. 'Het leven en de dood van Jacob Querido' is zijn jongste literaire worp. Het is het verhaal van Jacob Querido die in de zeventiende eeuw aan de andere kant van de Atlantische Oceaan een nieuwe wereld ontdekt, maar met beide voeten nog in de oude wereld blijft staan.

Na 'Ninja Nero', een roman vol wonderlijke scènes, waagt hij zich nu aan een historische roman. De zeventienjarige Jacob Querido wordt in 1630 door zijn vader, een Sefardische suikerhandelaar uit Amsterdam, naar de plantage van zijn oom in Brazilië gestuurd. Hij kan het immers moeilijk hebben dat zijn zoon verliefd is op Judith, een joods meisje.

Er zit met andere woorden voor Jacob niets anders op dan aan boord te gaan van De Gouden Salamander, een schip van de West-Indische Compagnie. Het laat zich dan ook voorspellen dat er, gedurende deze maandenlange overtocht, heel wat te gebeuren staat op deze driemaster. Gescheurde zeilen, een gebroken mast, mannen overboord, een deel van de bemanning die door scheurbuik wordt getroffen, et cetera.

Jacob ondergaat het allemaal met gemengde gevoelens. Gelukkig vindt hij af en toe steun bij een oude Jood met wie hij zijn kajuit moet delen.

'Nadat schipper Swartehondt de breedgeschouderde Jood de hut had binnengeduwd, had Jacob Querido hem zijn bed aangeboden. De man was zonder hem aan te spreken met zijn versleten schoenen en soldatenjas van buffelleer nog aan in het kleine bed gedoken en had de deken naar Jacob Querido gegooid.' Dat de oude man acht keer wordt gekielhaald voor hij uiteindelijk sterft, grijpt hem sterk aan.

Eenmaal aangekomen op De Vier Palmen, het domein van zijn oom Pedro, ervaart hij vlug hoe de Nederlanders er de suikerteelt proberen te veroveren op de Portugezen. Het leven tussen de slaven verhindert hem niet op een dag volledig in de ban geraken van Musoke, een zwarte slavin.

'Op een zaterdag bij de trage rivier had ze haar jurk van haar donkere lichaam laten glijden en hem met haar groene amandelvormige ogen vol Afrikaans vuur aangekeken. Jacob Querido had getwijfeld of hij naar haar toe moest stappen of door het hoge riet moest wegvluchten toen hij het brandmerk van het zonnewiel op haar dij zag.'

Na de dood van zijn oom komt de suikerrietplantage in zijn handen terecht en ontwikkelt hij zich als een handige zakenman, die niet alleen suiker maar ook kitshaara - een soort drug - verhandelt.

Het vertelt veel over de man, die hoe paradoxaal het ook overkomt, het beste voorheeft met zijn slaven. Wie Jacob uiteindelijk is, blijft vaag. Een door omstandigheden gedwongen zakenman? Een man die de ware liefde heeft gemist? Iemand die op zoek is naar ware vriendschap die hij vermoedt gevonden te hebben bij Johannes Verdonck, een Vlaamse timmerman?

Het heeft allemaal met enkele existentiële vragen te maken: is zijn vader wel degelijk zijn vader, plus de constante twijfel of hij de slaven op de plantage wel goed behandelt? Kortom, een man die onafgebroken op zoek is naar zichzelf.

'Het leven en de dood van Jacob Querido' is zo uitgebreid gedocumenteerd dat het, net als de soms te gekunstelde volzinnen, een vlot lezen af en toe verhindert. Dat wordt ruimschoots gecompenseerd door een stier en koeien aan boord van De Gouden Salamander die op de lachspieren werken.

 

Details Fictie
Uitgeverij: Querido
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
190