Arnon Grunberg, 'Alle voetnoten'

Olie voor de motor

In Saul Bellows roman 'Herzog' pent hoofdpersonage Moses Herzog continu brieven om ze vervolgens niet te versturen. Hij schrijft onder andere de zeventiende-eeuwse filosoof Baruch Spinoza aan, verwoordt zijn ergernissen over de vuilnisdienst en plaatst talloze bedenkingen bij het stadsleven. Schrijven is voor hem een vorm van mentale fitness. Eens een probleem verwoord is, is het van de baan. Tot de volgende sores opduiken.

Onderweg in 'Alle voetnoten' ontstond bij ons het idee dat Arnon Grunberg sterke gelijkenissen vertoont met Moses Herzog. Gedurende acht jaar produceerde hij 'voetnoten' voor de Volkskrant. Het zijn korte teksten waarin hij reflecteert over krantenartikels, films, bezoeken aan kloosters en aan zijn dermatoloog.

In een tijdspanne waarin columns even vaak voorkomen als schimmels in de natuur, valt Grunberg op door zijn eigen stem. Ideeën die rondzwermen in de publieke ruimte en door de goegemeente worden onderschreven, voert hij door tot de limiet: 'Onze obsessie met veiligheid is niet te scheiden van onze angst voor geweld. En waar angst is, is fascinatie.'

Grunberg doet bij momenten denken aan de eeuwige dwarse puber. Het type dat in een paar rake zinnen de kromme redeneringen van de 'volwassenen' aan gort rijdt. Vorige week nog hield de Nederlandse minister van economie Wiebes in 'Zomergasten' een zoveelste pleidooi voor het groeien van de welvaart. Want 'dat was goed voor iedereen'. Grunberg noteert: 'En de sensatie van welvaart is afhankelijk van de zekerheid meer te hebben dan een ander; echt goed voelen doe je je pas als de buurman het slechter heeft dan jij.' 

In het nogal knullige voorwoord zet Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes hem neer als een 'anti-moralist met libertijnse trekken'. Het is een goed bekkende sales pitch, maar het limiteert het schrijverschap van Grunberg ontzettend. Alsof Grunberg een nihilistische one-trick pony is.

'Alle voetnoten' heeft wat weg van een blik onder de motorkap van Grunbergs schrijverschap. De actualiteit is voor hem de olie die de motor draaiende houdt. Het biedt hem een gelegenheid om tot een soort persoonlijk standpunt te komen, de ideeën aan te scherpen.

Dit is een boek dat je op iedere bladzijde kan openslaan. Alsof je het ruwe materiaal bekijkt waaruit een roman ontstaat.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
910