Annie Dillard, 'Pelgrim langs Tinker Creek'

Natuurlijke schoonheid in boekvorm

Een haast fatale longontsteking noopte de Amerikaanse schrijfster Annie Dillard tot een jaarlang verblijf in en rond Tinker Creek in Virginia. Over die periode schreef ze een boek dat mettertijd uitgroeide tot een heuse klassieker.

Deze met een Pulitzer bekroonde roman - naar eigen zeggen een 'meteorologisch dagboek van mijn gedachten' - heeft een behoorlijk woelige ontstaansgeschiedenis. Zo heeft Dillard eerst allerlei ideetjes, nota’s en gedachten bij elkaar geschreven, om vervolgens op een dieet van cafeïne al die verschillende puzzelstukjes om te zetten in boekvorm. Echt alles had de Amerikaanse schrijfster er blijkbaar voor over om toch maar die onaards overweldigende indrukken van de natuur en de erdoor ontstane diep filosofische gedachten op papier te kunnen krijgen.

Haar betrachting is onder meer om de lezer aan te sporen de wereld te bekijken met nieuwe ogen, oren en gedachten. In die opdracht slaagt Dillard. Al dien je wel enige kritische afstand te nemen van de zoetromantische ideaalmythe die helaas al te vaak rond dergelijke literatuur hangt. Zo geeft Dillard grif toe dat er wel degelijk talloze mogelijkheden waren om aan de zelfopgelegde eenzaamheid in de bosrijke omgeving te ontsnappen.

Dillard neemt de lezer mee doorheen soms woest en erg onherbergzaam terrein. Ze beschrijft in detail de roemruchte natuur en al haar sensaties en gaat daarbij dieper in op de sterke verbinding tussen mens en natuur. Nadrukkelijk zoekt ze daarbij ook de grotere, vaak door religieuze thema’s gedomineerde levensvragen op, die het solitaire leven in de vallei voorschotelt. Zo schippert Dillard voortdurend tussen het naturalistische en het religieus-existentialistische, dat ze evenwichtig doseert en kruidt met informatieve weetjes.

Dat ze zich daarbij laat leiden door Thoreaus 'Walden' hoeft niet te verwonderen. Zo schreef ze haar thesis over diezelfde Thoreau en ook in haar aantekeningen voor de roman (en in het boek) duikt de naam talloze keren op. Toch weet ze onder meer door een heel andere schrijf- en vertelstijl (krachtig, pittig, bevlogen en soms erg associatief) en met heldere, poëtische taal een bijzonder sterke indruk op de lezer na te laten. Zo is er een tikkeltje meer chaos, maar vooral meer assertiviteit en durf in deze, van natuurbeelden (hemlock-bossen, spotlijsters, rivierwantsen, spreeuwen...) vergeven roman.

Tezelfdertijd is de aanstekelijke mix van avontuurlijke ervaringen in de wilde natuur en filosofische gedachten meer dan overtuigend. Dillard positioneert zich zowel als observator, evenals op verkenning en avontuur uit zijnde ontdekkingsreiziger. Aanstekelijk is haar ontvankelijkheid voor de natuur en de wereld, evenals haar moed, durf, ambitie en talent om die te vertalen naar een roman van klassieke signatuur.

Het meeslepende ‘Pelgrim langs Tinker Creek’ hoeft om uiteenlopende redenen (inzet, toewijding, taal) niet onder te doen voor Thoreaus meest bekende werkstuk. Je leest onder meer de scherpe controle die Dillard van begin tot eind aanhoudt, de rigoureuze discipline waarmee ze haar observaties in taal giet en zoveel meer. Tijd om je te laven aan dit wellustige, sensationele ‘Pelgrim langs Tinker Creek’.

Details Fictie
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
304