Annelies Verbeke, 'Dertig dagen'

Charisma van papier

De premisse van Dertig Dagen zou evenwel die van een komedie kunnen zijn: de muzikant Alphonse en zijn vriendin Kat verhuizen van Brussel naar de sleetse Westhoek. Daar hangt Alphonse zijn instrument aan de knotwilgen en wordt hij klusjesman. In die hoedanigheid openen stugge West-Vlamingen hun huizen en harten voor hem – ze vertellen over hun relatieproblemen, hun burenruzies, hun ingebeelde familieleden.

Zo kan Verbeke, die in het kader van een project een jaar lang rondhing in de Westhoek, een bonte stoet aan personages op te voeren: een dokteres met een ongelukkig huwelijk, een zuipend slachtoffer van een pedofiele priester, een bejaarde lokale historicus, een zenuwachtige schrijfster, een journalist met acute darmproblemen, een pita-uitbater die ijssculpturen maakt, een treurig hoopje uitgeregende asielzoekers, een immer ruziënd ouderpaar, een schlemiel van een wereldmuzikant en zo kan ik nog wel even doorgaan. Het mag een wonder heten dat Verbeke ze allemaal in dezelfde roman wist te passen. Het doet je ook begrijpen waarom de schrijfster zo veel van kortverhalen houdt: meer plaats om al die figuren in kwijt te kunnen.  

Dertig dagen leest desondanks als een solide geheel. Verhaallijnen worden gelanceerd en rafelen vervolgens uit, zonder tot een sluitend einde te komen. Maar dat stoort niet in het minst: het enige wat al die personages en hun verhalen delen, is dat ze even raken aan het leven van Alphonse. En dat volstaat, want Alphonse is zo een van die zeldzame hoofdpersonages die je moeilijk kan vergeten. Al is hij dan van papier, Alphonse heeft charisma. Niet alleen om wat hij is – zwart, een klusjesman bovendien, een figuur zoals je ze niet vaak ziet opduiken in de Nederlandse literatuur – maar vooral om hoé hij is. Hij is goedmoedig en kalm en houdt van zijn vriendin. Hij luistert graag naar mensen, is absoluut niet gelovig maar ziet zo veel schoonheid in pietluttigheden dat je hem haast mystiek zou kunnen noemen. Klinkt zo aardig dat het irritant wordt? Nee, Verbeke slaagt er toch in om Alphonse menselijk te maken: hij heeft een verleden als schuinsmarcheerder, hij ergert zich soms aan zijn vriendin, hij zegt niet altijd wat hij denkt, hij twijfelt en aarzelt.

Kortom: met Alphonse heeft Verbeke de Heilige Graal van het schrijverschap bereikt: ze creëerde een goed hoofdpersonage. Maar wat is een goed personage precies? Dat weinig te maken met aardigheid, noch met geloofwaardig of diepgang. Een goed personage leent je zijn ogen en gedachten. In 'Dertig dagen' zien we de wereld en de mensen in alle complexiteit door de unieke blik van Alphonse. En al de rest is bijzaak. Met Alphonse als gids zou Dertig Dagen zich evengoed in Mali, de Albanese onderwereld of Londen kunnen afspelen - we zouden het even jammer vinden om het boek dicht te klappen en Alphonse achter te laten.

Details Fictie
Auteur: Annelies Verbeke
Uitgeverij: De Geus
Jaar:
2015
Aantal pagina's:
320