Anders Roslund & Stefan Thunberg, 'Made in Sweden'

Als feiten fictie worden

Het begon met de grootste wapenroof uit de Zweedse geschiedenis. 'Tweehonderdeenentwintig automatische wapens, genoeg militair materieel om een paar infanteriecompagnies mee uit te rusten.' Daarna volgde de eerste van een reeks overvallen die Zweden tweeënhalf jaar lang in de ban zou houden. De politie tastte al die tijd in het duister naar de daders. Anders Roslund en Stefan Thunberg goten het verhaal van de misdaadgolf die het vredige Zweden voorgoed veranderde in een roman. Ze volgden de feiten begin jaren negentig beiden van heel dichtbij. Misdaadauteur Roslund bracht als journalist verslag uit van de overvallen en scenarist Thunberg zag toevallig hoe zijn drie broers de eerste succesvolle overval vierden, maar hij repte er met geen woord over. Tot nu.

'Made in Sweden' mag dan wel geschreven zijn door iemand met een unieke kijk op de feiten, het is en blijft fictie. Perfect uitgewerkte fictie waarin perspectieven elkaar afwisselen en waarin er van heden (nu) naar het verleden (toen) wordt gesprongen. Leo en zijn broers Felix en Vincent groeien op onder het juk van een gewelddadige vader. Die leert zijn zoons dat ze als familie een onafscheidelijke clan vormen. En hij leert zijn oudste zoon Leo hoe hij zich moet verdedigen tegen tegenstanders die groter en sterker zijn dan hij. Dat doet hij met de berendans: 'Je kiest de allergrootste beer uit en die slag je op zijn neus - dan zetten de andere het op een lopen. Dansen en slaan, dansen en slaan!' Die kennis past Leo als jonge twintiger toe om vastberaden en zonder angst overvallen te plannen, samen met zijn twee broers en een jeugdvriend. De vier jongens hebben geen strafblad, en weten een heel politiekorps te misleiden.

De bende bereidt alles tot in de puntjes voor, ze repeteren zelfs voor de eerste bankoverval. Niets wordt aan het toeval overgelaten. Leo houdt de touwtjes als een echte clanleider stevig in handen en houdt de tijd scherp in de gaten. Een overval duurt bijvoorbeeld nooit langer dan drie minuten. Daarna gaan ze als daders in rook op. Omwille van die militaire precisie wordt de bende later in de media de Militaire Bende genoemd. Als lezer ben je getuige van elke seconde van die maandenlange voorbereidingen, van elke tegenslag en van elke ingenieuze oplossing. De slopende spanning voor elke overval wordt geweldig beschreven, maar de gebeurtenissen binnen in de bank blijven vaag. Daardoor blijf je als lezer steeds een buitenstaander, je maakt nooit echt deel uit van de clan.

Na elke geslaagde overval, voel je mee met de euforie van de bendeleden, maar je krijgt ook duidelijk de keerzijde van de misdaadmedaille te zien. Inspecteur John Broncks bijt zich als een pitbull vast in de zaak. Ook hij komt uit een gewelddadig gezin, maar verwerkt dat op een andere manier. Om de handelswijze van de daders te reconstrueren gaat hij langs bij de slachtoffers van de overvallen. Zoals de getraumatiseerde bewaker van de geldtransport, een man die misschien nooit meer zonder medicijnen zal kunnen lopen, praten of denken. 'Een bankrover nam niet alleen geld uit een kluis, hij nam voor altijd iets van je af wat je tot het moment dat je het kwijtraakte als vanzelfsprekend had beschouwd; hij ontnam je het gevoel van veiligheid.'

In 'Made in Sweden' krijgen de verschillende perspectieven in het misdaadverhaal met andere woorden een menselijke kant. Dat maakt het een unieke thriller, die je meer dan zevenhonderd pagina's lang in haar greep houdt. Dreamworks, de filmstudio van Steven Spielberg, heeft intussen de filmrechten van het boek gekocht - maar beter dan het boek wordt het nooit.

Details Fictie
Auteur: Anders Roslund, Stefan Thunberg
Vertaler: Ron Bezemer
Uitgeverij: De Geus
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
736