Amos Oz, 'Panter in de kelder'

Een onvergetelijk boek

Amos Oz behoeft nauwelijks een introductie. De Israëlische schrijver geldt als kandidaat voor de Nobelprijs Literatuur en zijn boeken worden bewierookt in  heel de wereld. Reden genoeg dus om de twintig jaar oude roman 'Panter in de kelder' opnieuw uit te geven in het Nederlands.

We volgen het verhaal van Profi, een twaalfjarige jongen die in de zomer voor de stichting van de staat Israël droomt van een toekomst als vrijheidsstrijder. Waar hij woont, patrouilleren de gezaghebbende Britten op straat en zijn er 's nachts bommen te horen. In deze chaos probeert hij van zijn ouders te ontfutselen wat dit alles betekent en wil hij met zijn vrienden al spelenderwijs de Britten saboteren.

Maar dan leert hij toevallig brigadier Dunlop kennen, een Britse politieagent die met zijn zachte karakter helemaal niet op een vijand lijkt. Stiekem spreken de twee af om elkaar les in het Engels en Hebreeuws te geven. De twaalfjarige Profi en de volwassen verteller die terugblikt op zijn jeugd, blijven worstelen met dit verraad.

Verraad is een rode draad doorheen 'Panter in de kelder'. Wanneer pleeg je verraad? En is er ook sprake van als je motieven goed zijn? En ten slotte, pleeg je als schrijver ook verraad door alles op te schrijven? Amos Oz spiegelt het thema zowel aan het jongetje als de volwassen geworden man, twee stemmen die mooi in elkaar overvloeien.

De twaalfjarige Profi is een onweerstaanbaar personage dat honger heeft naar kennis en woorden, en ondanks zijn kinderlijke verlokkingen geobsedeerd is door het goede doen. De wereld van kinderen wordt hier treffend samengevat: zowel de wreedheid als de verwondering, de onschuld als het schuldgevoel. In het hoofd van Profi heerst verveling en fantasie en sijpelt de wereld van de volwassenen binnen in raadsels.

Maar ook de andere personages ontvouwen zich in 3D uit de pagina's. Zo zijn er twee vrienden die schuiven met kinderlijke hiërarchieën, zijn intelligente en veeleisende vader en zijn verzoenende moeder. Zelfs enkele nevenpersonages zijn memorabel, zoals de man die zijn familie in Auschwitz verloor en nu zijn kippen namen geeft en met hen praat.

Aan de hand van het verhaal van Profi vertelt Amos Oz met een enorme bevlogenheid de geschiedenis van zijn land. Zijn prachtige beeldtaal zwerft over de bladzijden zoals in het hoofd van zijn personages. Oz hanteert een rijkdom aan woordenschat zonder overdaad en ontleent magie aan de werkelijkheid. Filmisch regisseert hij zijn verhaal tot aan het magistrale einde. Een onvergetelijk boek.

Details Fictie
Author: Amos Oz
Publisher: De Bezige Bij
Jaar:
1995
Aantal pagina's:
174