Alessandro Baricco, 'The game'

Game changer?

Al in de laatste jaren van ons secundair onderwijs hoorden wij geruchten over het fabelachtige Einde der Grote Verhalen. Het postmodernisme, zo leerden wij, had alle overkoepelende theorieën en ideologieën van de kaart geveegd. Al in de jaren zeventig had Jean-François Lyotard het over een ongebreidelde technologische vooruitgang, over massacommunicatie en over versnippering. Toch waagde het Italiaanse fenomeen Alessandro Baricco zich in 2010 aan een alomvattende analyse van onze tijd. In ‘De barbaren’ legde hij op een zeer toegankelijke, bijna simplistische, manier uit waarom wij de laatste jaren een verschuiving – hij had het over een mutatie – meemaken van het kaliber van pakweg de renaissance of de romantiek. Het einde van de wereld zoals wij die kennen, voor dummy's.

Zowat een decennium later blijkt Baricco nog steeds niet uitverteld over deze omwenteling. Nu gooit hij ‘The game’ op de markt, opvolger van ‘De barbaren’, waarin hij de oorzaken, gevolgen en risico’s van de digitale revolutie begrijpelijk wil maken. Wij begonnen heel gretig te lezen, op zoek naar antwoorden. Want het zijn verwarrende tijden waarin diepgang, betekenis en aanknopingspunten soms ver te zoeken lijken.

De toon van ‘The game’ is opnieuw opmerkelijk positief. Onze wereld is aan het veranderen en volgens Baricco is er geen vuiltje aan de lucht. In 2010 brak hij al een lans voor de barbaren die over de oppervlakte surfen en door betekenis netwerken vormen. Ook in ‘The game’ blijft hij vrolijk. Argeloos houdt hij de poorten open om de barbaren te verwelkomen. Kome wat komen zal, vindt de Italiaan. Jongeren gebruiken dan de conjunctief niet meer, stelt hij, maar ze hebben wel dertig keer zoveel films gezien als de voorgaande generatie. Omdat het vermoedelijk gaat om flarden van filmpjes die ze onachtzaam op hun kleine schermpjes te zien kregen, hebben wij het moeilijk om Baricco’s optimisme te delen.

Al zijn we het op vele vlakken grondig oneens, moeten we wel toegeven dat ‘The Game’ een sterk essay is. Noem het misschien eerder een hoorcollege - zo noemt hij het trouwens zelf ook in zijn opdracht - die benaming houdt steek. Door zijn verschillende quasi geïmproviseerde tussenwerpsels als 'Goed', 'Ik begin er lol in te krijgen.', hadden we tijdens het lezen van ‘The game’ meer dan eens het gevoel dat we naar een TED talk zaten te luisteren.

Bovendien blinkt het boek uit in het gebruik van meesterlijke metaforen. Baricco vergelijkt onze bewegingen op het internet op een gegeven moment met een vlieg in een rijdende treinwagon. We hebben een gevoel van vrijheid maar worden door allerlei onzichtbare algoritmen toch in een bepaalde richting geduwd.

Echte antwoorden hebben we na het lezen van ‘The game’ niet gekregen. Eerlijk, we hadden er ook niet echt op gehoopt, maar Baricco reikt wel een aantal denkbeelden en landkaarten aan die veel inzicht bieden in wat er op dit moment in de wereld aan het gebeuren is. Zijn betoog is helder en duidelijk en stap voor stap neemt hij de lezer mee doorheen plattegronden van onze ‘heerlijke nieuwe wereld’.

Alessandro Baricco opent ogen, maar doet tegelijk ook wenkbrauwen fronsen. Wij kunnen ons bijvoorbeeld niet vinden in de positieve manier waarop hij aan aantal veranderingen en verschuivingen omarmt. Dat neemt niet weg dat hij met ‘The game’ alweer een analyse van onze tijd de wereld instuurt die nog heel vaak als voer voor discussie zal dienen.

Details Non-fictie
auteur: Alessandro Baricco
vertaler: Manon Smits
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
320