Albert Camus, 'De val'

De waarheid is stomvervelend

Albert Camus (1913-1960) schreef met 'De vreemdeling' (1942) een van die boeken die door miljoenen mensen werden gelezen. In nogal wat gevallen ging het om een nummertje verplichte middelbare schoolliteratuur. Maar in tegenstelling tot pakweg 'Wierook en tranen' liet Camus' werk niet de indruk na van een portie verplichte levertraan.

De Fransman was zo lucide de filosofie van het existentialisme te verpakken in de vorm van een Amerikaanse hard-boiled novel à la James M. Cain. Hoe verheven hoofdpersonage Meursault zich ook mag voelen in 'De vreemdeling', toch haalt hij het bijlange niet van de eigenliefde die Jean Baptiste Clamence tentoonspreidt  in 'De val'. De roman uit 1956 werd samen met 'De vreemdeling' en het programmatische 'De pest' (1947) bedacht met een heruitgave.

Vanaf de eerste bladzijde voert advocaat Clamence een razende monoloog. De lezer mag luisteren naar zijn uiteenzettingen over het bestaan. In het morsige café Mexico-City te Amsterdam voert hij avond na avond redevoeringen op voor een publiek van 'cro-magnonmensen'. Deze man voelt zich verheven boven zijn medemens, wordt dronken van zijn eigen woordenvloed.

Een groot deel van het boek oreert hij over zijn florissante bestaan in Parijs. De wereld kent voor hem geen geheimen: hij toont zich meedogenloos in relaties ('Een vrouw die iets met me wou beginnen, te vaak, en zonder succes, was zo tactvol om jong te overlijden. Mijn hart stond op slag voor haar open! Temeer waar het zelfmoord was.') en wint rechtszaak na rechtszaak.

Tot hij tijdens een herfstnacht het geluid van een plons hoort nabij de Pont Royal. Hij hoort een schreeuw, maar komt niet tot handelen. De man die verslaafd is aan het geluid van zijn stem, wordt plots geconfronteerd met de eindeloze stilte die volgt na een tragedie. Ieder idee van totale controle over het bestaan blijkt een illusie van Jean Baptiste, de gebeurtenis aan de brug ontwricht zijn doen en laten. Noch religie, noch filosofie bieden hem houvast. Wat hem rest is zijn flux de paroles.

Clamence doet denken aan Lord Henry uit Oscar Wildes 'The picture of Dorian Gray' (1890). Personages die teren op het etaleren van hun welsprekendheid. Wanneer Clamence het huwelijk fileert als een 'ambtelijke aangemelde uitspatting' die 'de druilerige lijkwagen is voor durf en inventiviteit' voel je zijn formuleerplezier.

Er is een reden waarom sommige boeken uitgroeien tot klassiekers: omdat ze simpelweg verdraaid goed zijn.

Details Fictie
Originele titel:
La chute
Vertaler: Dolf Verspoor
Uitgeverij: De Bezige Bij
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
125