Alain Platel, ‘Requiem pour L.’

Biografie van een voorstelling

Eerst was er de opvoering, daarna de cd, en nu ineens het boek. Klinkt alsof Alain Platel munt probeert te slaan uit een van zijn grootste podiumsuccessen? Onzin. Hoewel de achterflap van ‘Requiem pour L.’ het heeft over een publicatie die de totstandkoming van de productie weergeeft, is de tekst veel meer dan een feitelijke kroniek rondom een welbepaalde voorstelling. Dat wordt de lezer snel duidelijk gemaakt, want van meet af aan zapt de auteur van het ene naar het volgende moment in zijn eigen leven. Zo mag Alain Platel dan wel vertrekken vanuit zijn eerste ontmoeting met de terminaal zieke L., al snel gaat hij verder terug in de tijd, tot in zijn eigen jeugd. Het heterogene, polymorfe en eclectische dat zijn choreografische taal karakteriseert, is kortom ook terug te vinden in deze biografie, die bestaat uit teksten, sms’jes en e-mails.

Toch leest ‘Requiem pour L.’ op geen enkel moment als een klassiek exposé waarin een kunstenaar duiding geeft bij de genese van zijn oeuvre. Op de een of de andere manier houdt alles verband met ‘Requiem pour L.’, en dat is geen toeval: die voorstelling is immers een voortvloeisel uit het werk dat les ballets C de la B voorafgaand hadden gerealiseerd. Voor Platel staat wat hij maakt nooit los van mens en wereld. Dat laatste maakt dat hij zich, zowel op als naast de bühne, expliciet uitspreekt tegen sociaal, economisch en politiek onrecht. Dat engagement is de voorbije decennia onmiskenbaar zijn werk binnengeslopen, zij het dat Platel zich daarvoor niet van ideologisch getint jargon moet bedienen. Precies het universeel menselijk gevoel, dat hij via een grote diversiteit aan culturen en etnieën verkent, is zijn middel om tot morele essenties te komen die betrekking hebben op de mondiale actualiteit: hoe kunnen mensen die zoveel met elkaar gemeen hebben, blijven vasthouden aan nationalistische navelstaarderij?

Qua werkwijze doet Platel in de constructie van wat een ‘wereldwijd ik’ zou kunnen genoemd worden overigens iets uitzonderlijk. Geitenwollensokken cross-over heeft de neiging verschillen te negeren en gelijkenissen te accentueren, met dikwijls pamflettair gevolg. Platel keert die goedmoedig bedoelde vereenvoudiging binnenstebuiten: door de verschillen tot in het extreme zicht-, hoor- en voelbaar te maken, ontstaat een voor het publiek ontwrichtende ervaring die thematische reflectie aanmoedigt. Wat zijn nu eigenlijk de rituelen waarmee wij de dood omringen? Kortom wat betekent sterven, en hoe staat de eindigheid in relatie tot het leven zelf? Het zijn vragen die in ‘Requiem pour L.’ boven water kwamen door de uitgekiende symbiose tussen alle parameters, die in hun organische samenhang geraffineerd op elkaar werden afgesteld. De projectie van een stervende vrouw was dan ook allesbehalve een te verwaarlozen detail op de scène, maar een noodzakelijke confrontatie met de bruisende vitaliteit op het podium. We omringen de dood immers met alles wat de dood niet is (samenzijn), en wordt net dat tijdens de opvoering niet ongewoon voelbaar?

De aanloop naar Platels ‘Requiem pour L.’ begint echter al vroeg, wanneer de Gentenaar dierbaren verliest, een dier moet achterlaten en een vriend op zijn pad vindt die hem als arts later bij L. zal introduceren. En misschien is dat bij uitstek het geheim van Platels ontroerend vermogen: dat hij creëert vanuit zijn eigen leefwereld, vanuit een ‘moeten’ dat zich in zijn dagdagelijkse bestaan nestelt. ‘Requiem pour L.’ legt vooral daar getuigenis van af. Mogen we hopen dat dit boek de voorbode vormt van nog meer moois?

Details Non-fictie
Biografie van een voorstelling
Copyright foto: Mirjam Devriendt
Uitgeverij: EPO
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
302