In zijn recentste roman laat Michael Ondaatje, welbekend van het bekroonde en verfilmde 'The English patient', een elfjarige jongen en een bonte stoet figuren aanschuiven aan de kattentafel. Ver verwijderd van de gegeerde kapiteinstafel is het de minst geprivilegieerde plek op de Oronsay, een passagiersschip dat hen van Sri Lanka naar Engeland zal brengen.
'Zo groen als gras' stapt de jonge Michael in 1954 aan boord van het schip. Hij laat de kleurrijke en geurige markten van de grootstad Colombo achter zich om die te verruilen voor het druilerige Tilbury. Daar zal zijn moeder hem opwachten. Zij woont daar al vier jaar, maar waarom ze van elkaar gescheiden raakten is onduidelijk. Onderweg zullen zijn nicht Emily de Saram en Flavia Prins, een rijke en ver verwante dame, een oogje in het zeil houden. Michael baart zich initieel nog zorgen, maar omarmt dan al snel het avontuur en de betovering van de reis.
Op de Oronsay sluit hij vriendschap met twee andere leeftijdgenoten: de onverschrokken Cassius en de gevoelige Ramadhin. Samen stelen ze ontbijt uit eerste klasse, ketenen ze zich vast aan het dek tijdens een storm en houden ze wedstrijden in het zwembad, waarbij ze om ter snelst achter honderden lepels duiken. Hun nieuwe terrein vormt een aparte en intrigerende wereld die ze samen ontdekken. Zo herbergt hun eigen kasteel op zee ook een plantentuin en kan het een stelende baron, een doodzieke miljonair, een circusgezelschap en een mysterieuze gevangene tot zijn passagiers rekenen. Ondaatje creëert zo een vermakelijke staalkaart van het leven aan boord, waarbij de wegen en routines van verscheidene opvarenden zich met elkaar vermengen.
Terwijl het schip achtereenvolgens de Indische Oceaan, de Arabische Zee, de Rode Zee, het Suezkanaal en de Middellandse Zee doorkruist, ervaart Michael ook onbekende gevoelens, zoals weemoed en ontluikend verlangen. De wereld van de volwassenen valt niet eenduidig te begrijpen. Hij luistert ongelovig naar de schunnige liederen van heer Mazzapa, is getuige van een moord en ziet hoe zijn nicht wordt verleid. De overtocht wordt zo evenzeer een rite de passage. Zoals Emily Michael zovele jaren later toevertrouwt: 'We zijn allemaal volwassen geworden voordat we volwassen waren'.
Flarden uit die drie weken durende overtocht worden door de oudere en terugblikkende Michael vermengd met gebeurtenissen uit zijn latere leven. Ondaatje laat in De kattentafel een flakkerende kaarsvlam schijnen over zijn herinneringen, waarbij het licht als door een prisma wordt gebroken. Dit resulteert in een subjectieve, fragmentarische collage die gehuld is in een melancholische waas. Ondaatje weet hierbij zijn woorden, beelden en ritme probleemloos te kiezen en wiegt de lezer mee op de golven van zijn verhaal.
Ondanks de parallellen met zijn echte leven en 'de sfeer van memoires en een autobiografie', bestempelt Ondaatje zijn roman als 'volledig fictief'. Hoe het ook zij: de gefantaseerde werkelijkheid van 'De kattentafel' vormt een o zo mooi continuüm. Of, om het met Ondaatjes woorden te zeggen: 'Een eindje voor je uit ligt er altijd een verhaal. Dat nog maar net bestaat. Pas geleidelijk verbind je jezelf ermee en voed je het. Zo vind je je levensweg.'
Reageer